Bài viết


 
Album ảnhLiên hoan ảnh nghệ thuật khu vực ĐBSCL lần thứ 28 năm 2013
  VN
  13      


     "Liên hoan ảnh nghệ thuật khu vực Hà Nội lần thứ 3 năm 2013"
     QĐND - Là phóng viên ảnh của Bảo tàng Quân đội (Bảo tàng Lịch sử Quân sự việt Nam),      tôi có nhiều dịp được chụp ảnh Đại tướng Võ Nguyên Giáp...

Đại Tướng VÕ NGUYEN GIÁP

Ngày nay, khi người dân Mỹ nghe thấy hai tiếng Việt Nam, họ sẽ nghĩ về một đất nước chứ không phải là một cuộc chiến tranh…Việt Nam đã nổi lên như một trong những câu chuyện thành công lớn lao ở Châu Á” – Phát biểu của Ngoại trưởng John Kerry tại tiệc trưa chào đón Chủ tịch nước Trương Tấn Sang ở trụ sở Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ ngày 24/7.
 
Cuộc Thi ảnh nghệ thuật Việt Nam-Vẻ Đẹp Bất Tận
- Những bức ảnh báo chí đoạt giải ảnh Pulitzer năm 2013 đưa đến thế giới một cái nhìn cận cảnh về sự khốc liệt, tàn bạo.

Đang truy cập: 23
Lượt truy cập: 6878475





                                           

Lai Xá-Hà Nội,cai nôi của nhiếp ảnh Việt Nam




Năm 2010 – năm đại lễ ngàn năm Thăng Long – Hà Nội, đang làm nức lòng nhân dân Thủ đô, nhân dân cả nước cùng nhân loại tiến bộ - Lòng người dân Lai Xá còn xen lẫn niềm tự hào với sự trùng hợp ngẫu nhiên đâu dễ có được sau:

 

+ GIÁP TUẤT 974 – Năm giáng thế của Đức vua Lý Thái Tổ - Vị vua anh minh đã giáng chiếu dời đô Hoa Lư về Đại La ( sau đổi là Thăng Long tức Hà Nội ngày  nay) đã tạo ra bước ngoặt lớn trong lịch sử đất nước, mở đầu cho ngàn năm rạng rỡ của Thăng Long – Hà Nội.

 + GIÁP TUẤT 1874 – Năm sinh hạ Cụ Nguyễn Đình Khánh (Khánh Ký) – Danh nhân nhiếp ảnh Việt Nam – Ông Tổ nghề ảnh  làng Lai Xá – Người có công lao to lớn trong việc phát triển nhiếp ảnh cửa hiệu Việt Nam trong  khắp đất nước và  vươn ra cả nước ngoài một cách nhanh chóng đến lạ kỳ!

                                                               *

Năm 1839, một thành tựu khoa học và công nghệ của nhân loại đã được phát kiến, do nhà sang chế thiên tài Daguèrre, người Pháp sau khi đã thực hiện thành công những tấm ảnh đầu tiên ở Châu Âu . Nhờ đó “ một khoảng khắc trở nên mãi mãi” – những hình ảnh được ghi nhận trong một khoảng khắc của hiện thực đựợc tồn tại lâu dài cho đời sau chiêm ngưỡng!

 

Chỉ 30 năm sau phát minh quan trọng trên, ngày 14-3-1869 tại phố Thanh Hà – Hà Nội ( nay là phố Ngõ Gạch) đã khai trương hiệu ảnh Cảm Hiếu Đường do Cụ Đặng Huy Trứ sáng lập với lời khuyến cáo giầu tính nhân bản phù hợp truyền thống đạo lý Phương Đông như sau:

Từ thủa mới sinh trời đất chỉ có con người là tinh anh và trong các đức tính tốt đẹp của đạo lý thì Hếu là đầu của trăm nết, vì thân thể người ta nhận được từ cha mẹ, sau ba năm mới khỏi bế ẵm. Cực kỳ phú quý như các bậc công hầu khanh tướng cũng không có cách  nuôi nào khác, dù chỉ một ngày. Khi bé bỏng thì bồng bế yêu thương, suốt đời thì nhớ quý, lòng này lẽ ấy như nhau. Gặp ngày giỗ thì khóc, ngày sinh thì thương, lương tri, lương năng đều vậy. Đi ắt thưa, về ắt trình, người có nhân không nỡ có lòng xa rời cha mẹ. Chết như sống, mất  như còn , người con có hiếu không nỡ có ý quên cha mẹ. Dù ở nơi quan san cách trở mãi vẫn ôm nỗi nhớ. Huyên cõi xuân già không kịp báo đáp thì suốt đời mang mối hận. Một bức thư nhà gửi đến thuật lại việc ăn ở, thức ngủ, nhưng chẳng thấy dung nhan . Hai hàng thần chủ nương hồn, ghi rõ họ tên mà không tường diện mạo. Trèo lên núi Hỗ trông cha, trèo lên núi Dĩ trông mẹ, mong ngóng mà nào thấy mặt. Cầu cõi âm, cầu cõi dương, hòng mắt thấy tai nghe, nào có gặp được …

Nay muốn sớm tối vui như trẻ được mặc áo hoa. Ngoài nghìn dặm mà vẫn dường như dưới gối, luôn luôn thấy mặt rõ hình, trăm năm sau mà vẫn in như trước mắt – khiến mọi người đều tỏ được tấm lòng Hiếu, thì chỉ có cách chụp ảnh là duy nhất …”

 

Cụ Đặng Huy Trứ tự Hoàng Trung, sinh năm 1825 tại thôn Giáp Đông, xã Bác Vọng, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế.

Cụ Đặng Huy Trứ vốn là một tri thức nho học. Năm 1856 Cụ ra làm quan triều Nguyễn. Năm 1865 Cụ được triều đình cử đi sứ sang Trung Quốc. Khi qua Hương Cảng , được tiếp cận với kỹ thuật nhiếp ảnh, Cụ đã sớm  nhận ra giá trị của ảnh vào cuộc sống. Năm 1867, Cụ nhờ người mua dụng cụ máy ảnh mang về. Và ngày 14-3-1869 Cụ cho khai trương hiệu ảnh Cảm Hiếu Đường.

 

Vậy là năm 1869 bằng việc du nhập kỹ thuật nhiếp ảnh và khai trương hiệu ảnh Cảm Hiếu Đường, Cụ Đặng Huy Trứ đã trở thành người mở đường, đặt nền móng cho sự hình thành nhiếp ảnh ở Việt Nam!

Đáng tiếc, năm 1874 Cụ Đặng Huy Trứ đã hy sinh tại căn cứ Đồn Vàng – Hưng Hóa, khi đang cùng cụ Hoàng Kế Viêm tổ chức chống Pháp. Hiệu ảnh Cảm Hiếu Đường cũng không còn nữa!

*

Song chắc chắn những việc làm tốt đẹp cho đời không bao giờ có thể mất đi !

 

+ Năm GIÁP TUẤT – 1874, năm Cụ Đặng Huy Trứ tử trận cũng là năm Cụ Nguyễn Đình Khánh được sinh hạ - Một sự tiếp nối diệu kỳ từ Cụ  Đặng tới Cụ Nguyễn về những hoài bão mở rộng thành tựu nhiếp ảnh để lưu giữ hình hài Tổ tiên, ông bà - lưu giữ những hình ảnh của dấu ấn lịch sử …

 

Sự tiếp nối diệu kỳ trên đã trùng hợp trong tiềm thức người Lai Xá còn có niềm tin – Vì muốn Lai Xá làm được nhiều điều tốt đẹp cho đời, nên Đức thánh làng Lai Xá là Đức ông An sinh vương Trần Liễu – thân phụ của Quốc công tiết chế Hưng Đạo đại vương Trần Quốc Tuấn – đã “ phái” Cụ Nguyễn Đình Khánh mang nghề ảnh về Lai Xá.

 

Hiện tượng ngẫu nhiên về các năm cùng có niên hiệu GIÁP TUẤT, với người Lai Xá thật nhiều ý nghĩa khó quên:

 

-                          GIÁP TUẤT 1214 năm giáng thế của Đức thánh làng Lai – Đức ông An sinh vương Trần Liễu.

-                          GIÁP TUẤT 1874 năm sinh hạ Cụ Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh Lai Xá.

 

Cụ Nguyễn Đình Khánh mang nghề ảnh về Lai Xá – một làng quê còn đang chìm đắm trong cuộc đời nô lệ ở cuối thế kỷ XIX với đầy những nỗi nghèo nàn, lạc hậu .

 Song Cụ đã kết hợp được giữa công nghệ hiện đại với những cách làm thủ công giàu tính nhân bản, hợp đạo Hiếu, đạo lý nước nhà, nên thuân lợi cho việc đào tạo và mở rộng việc truyền nghề cho khắp mọi người dân trên quê hương Cụ - Từ những người nông dân thuần túy, còn ít được học chữ nghĩa trở thành những người  thợ ảnh  tài năng. Cụ đã biến Lai Xá – một làng quê thuần nông thành một làng nghề truyền thống hiện đại – làng nhiếp ảnh.

Như có điều linh ứng, người nối tiếp Cụ Đặng Huy Trứ là Cụ Nguyễn Đình Khánh – Một nông dân, học hành chữ nghĩa chưa được là bao – vừa 16 tuổi đi làm       “ thằng nhỏ” giúp việc cho hiệu ảnh Du Chương của người Hoa ở phố Hàng Bồ - Hà Nội. Cũng chỉ là tự học lỏm lấy nghề trong 2 năm – Năm 1892 mới 18 tuổi, Cụ Nguyễn Đình Khánh đã là ông chủ hiệu ảnh Khánh Ký ở phố Hàng Da, nổi tiếng khắp đất kinh kỳ Hà Nội ngày đó.

Năm 1892 đã thành năm ra đời của làng  nghề ảnh Lai Xá.

Làng nghề ảnh Lai Xá thuộc xã Kim Chung, huyện Hoài Đức, cách trung tâm Hà Nội 15 km về phía Tây – đã in một dấu ấn mạnh mẽ từ cuối thế kỷ XIX nửa đầu thế kỷ XX bằng bộ môn nhiếp ảnh cửa hiệu – bộ môn ảnh ra đời sớm nhất của sự nghiệp nhiếp ảnh Việt Nam.

Gần 2000 thợ ảnh Lai Xá từ làng quê mình ra đi để dựng lên khoảng 200 hiệu ảnh ở khắp các tỉnh, thành trong cả nước và còn có mặt tại nhiều nước khác như Trung Quốc, Pháp, Đức, Lào, Campuchia …

 

 NHỮNG HIỆU ẢNH LAI XÁ ĐƯỢC SÁNG LẬP

CUỐI THẾ KỶ XIX ĐẦU THẾ KỶ XX

 

1.                          Năm 1892 hiệu ảnh Khánh Ký do Cụ Nguyễn Đình Khánh sáng lập được khai trương tại phố Hàng Da – Hà Nội.

 

2.                          Khoảng năm 1910-1912 liên tiếp các hiệu ảnh Khánh Ký do Cụ Nguyễn Đình Khánh dựng lên tại hải cảng Toulouse và trên đại lộ Malesherbe – Paris – nước Pháp.

Năm 1913 Raymond Poircare đắc cử tổng thống Pháp – Nhiều nhà nhiếp ảnh có tiếng thời bấy giờ tại Pháp, trong đó có cả Cụ Khánh Ký đã chụp ảnh tổng thống Poircare. Bức ảnh do Cụ Khánh Ký chụp đẹp nhất, được tờ báo ảnh Illustration chọn in lên trang bìa.

 

3.                          Khoảng năm 1920 cửa hiệu Khánh Ký chuyên về buốn bán máy ảnh do Cụ Nguyễn Đình Khánh mở tại Francfort và Mayence nước Đức.

 

4.                          Năm 1922 hiệu ảnh Vĩnh Thịnh( sau đổi là Phúc Lai) của Cụ Nguyễn Đình Khánh và Cụ Đinh Văn Khuê được khai trương tại số nhà 6 phố Anh Cát Lợi thuộc tỉnh Quảng Châu – Trung Quốc.

 

5.                          Năm 1924, hiệu ảnh Khánh Ký do Cụ Nguyễn Đình Khánh mở tại đường Bonnan – Sài Gòn ( nay là đường Lê Lợi – Thành phố Hồ Chí Minh).

 

6.                          Năm 1924, tại Hải Phòng đã khai trương hiệu ảnh Phúc Lai của Cụ Nguyễn Văn Đính – thân sinh ba anh em – ba nhà khoa học nổi tiếng : Nguyễn Quang Diệu, Nguyễn Quang Quyền, Nguyễn Quý Đạo.

 

7.                          Năm 1924 hiệu ảnh Thiên Nhiên của Cụ Nguyễn Duy Nhiên được khai trương tại  phố Cầu Đất – Hải Phòng.

8.                          Năm 1926, tại Hải Phòng được khai trương hiệu ảnh Luminor của Cụ Nguyễn Văn Chành – thân phụ của nhà đạo diễn điện ảnh, nữ nghệ sĩ nhân dân Bạch Diệp ( Nguyễn Thị Tâm).

 

9.                          Năm 1926, hiệu ảnh An Ký của Cụ Đinh Tiến Duật được mở tại thị xã Hà Đông ( nay là quận Hà Đông – Hà Nội ).

 

10.                      Năm 1926, hiệu ảnh Đỉnh Ký của Cụ Nguyễn Văn Đỉnh được khai trương tại thị xã Hải Dương ( nay là thành phố Hải Dương).

 

11.                      Năm 1928, hiệu ảnh Phượng Lai của Cụ Hồ Văn Xã được khai trương  tại số nhà 8 phố Cây Tháp – Hòn Gai ( nay là thành phố Hạ Long – Quảng Ninh).

 

12.                      Năm 1928, hiệu ảnh Vĩnh Ký của Cụ Phạm Văn Viễn được khai trương tại thị xã Hà Đông ( nay là quận Hà Đông – Hà Nội).

 

13.                      Năm 1930 tại phố Lê Lợi – Sơn Tây đã khai trương hiệu ảnh Phúc Lai của Cụ Nguyễn Văn Xứng – anh ruột Cụ Nguyễn Văn Đính ( Phúc Lai – Hải Phòng). Cụ Nguyễn Văn Xứng là thân phụ của các ông : Phó giáo sư y khoa Nguyễn Thành – Phó giáo sư, bác sĩ Nguyễn Oai tại bệnh viện phong Quỳnh Hợp – Nghệ An và nhà văn, nhà báo Nguyễn Kế Nghiệp.

 

14.                      Năm 1930, hiệu ảnh Hạ Long của Cụ Phí Đức Môn ( con rể Cụ Nguyễn Đình Khánh) được khai trương tại  thị xã Uông Bí – Quảng Ninh.

 

15.                      Năm 1932, đã khai trương hiệu ảnh Minh Tân của Cụ Nguyễn Văn Bối tại 26 Cửa Đông( nay là phố Lê Hồng Phong – Thành phố Nam Định ).

 

16.                      Năm 1932, hiệu ảnh Thiện Ký của Cụ Nguyễn Văn Nhương được mở tại Cửa Tiền – Sơn Tây ( nay là thị xã Sơn Tây – Hà Nội).

 

17.                      Năm 1932 tại thị xã Tuyên Quang đã khai trương hiệu ảnh Đan Lai của Cụ Phan Văn Tám.

 

18.                      Năm 1932  hiệu ảnh Quang Minh của Cụ Phạm Văn Thấu được mở tại thị xã Lào Cai.

 

19.                      Năm 1933 hiệu ảnh Đức Lai của Cụ Phan Hỵ được mở tại thị xã Phú Thọ.

 

20.                      Năm 1935 tại khu nghỉ mát SaPa – Lào Cai, hiệu ảnh Minh Quang của Cụ Nguyễn Văn Trình đã được khai trương.

 

 

Cũng chính người thợ ảnh Lai Xá – Những học trò do Cụ Nguyễn Đình Khánh đào tạo truyền nghề, đã đặt ra qui ước cho cách chụp ảnh chân dung, ảnh thờ: “ Rõ mặt, rõ hình, trăm năm sau mà vẫn in như trước mắt, khiến con cháu đời đời đều tỏ đựợc tấm lòng hiếu nghĩa”.

 

Cho đến ngày nay, vẫn còn thấy những tấm ảnh trên bàn thờ Tổ Tiên của nhiều gia đình ở khắp mọi miền đất nước, do người thợ ảnh Lai Xá làm ra còn giữ được sự bền đẹp, cho dù đã trải qua thời gian dài cả hàng thế kỷ, mà ảnh vẫn không bị ố vàng, thuốc ảnh không bị bong lở.

 

Những thợ ảnh Lai Xá luôn không ngừng vươn lên để tự khẳng định tài năng với nhiều “ ngón nghề” từng đã tư duy trăn trở, đúc kết kinh nghiệm của cả đời người mới làm ra được những bức hình bền đẹp.

Người thợ ảnh Lai Xá không chỉ biết chụp ảnh, tráng phim mà còn phải biết in phóng ảnh, chấm sửa ảnh, tô màu. Những thợ ảnh khá còn tìm ra cách pha chế thuốc hợp với thời tiết theo từng mùa nóng, lạnh khác nhau ; cũng như khi gặp phải loại phim, giấy ảnh không đúng số hay quá hạn sử dụng đã khắc phục được để vẫn làm ra những bức ảnh tốt đẹp!

 

Mãi mãi cái quyết định trong nghệ thuật đều phải do tài năng, do phẩm giá của con người tạo ra nó.Dù ngày càng có nhiều máy móc, phương tiện làm ảnh hiện đại có khả năng làm ra những bức ảnh đẹp, thì “ hiện tượng Lai Xá” vẫn còn âm vang.

 


 

 

  Ngày 9 tháng 7 năm 2003 Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Tây đã ra quyết định số 938/QĐ – UB công nhận đạt danh hiệu  làng nghề cho làng nhiếp ảnh truyền thống thôn Lai Xá, xã Kim chung, huyện Hoài Đức, tỉnh Hà Tây.

 

            Để có quyết định trên, các cấp lãnh đạo cùng cơ quan chức năng của tỉnh Hà Tây và huyện Hoài Đức đã linh hoạt, vận dụng sáng tạo những đặc thù đối với nghề nhiếp ảnh, trong việc công nhận đạt danh hiệu làng nghề  ảnh truyền thống Lai Xá như sau:

+ Nghề ảnh dịch vụ là nghề do từng gia đình, từng người tự làm, tự tìm nơi thích hợp để mở cửa hiệu.

+ Mức độ kinh doanh, mức thuế đóng góp sẽ tùy theo quy định ở từng địa phương. Nhân khẩu thường trú cùng mọi hoạt động đều đăng ký tại nơi làm ăn, sinh sống. Do đó về mặt hành chính không còn lệ thuộc với quê hương và cả với làng nghề.

 

 

*

 

Làng nghề nhiếp ảnh Lai Xá tới nay đã đựợc 118 năm ( 1892-2010), nhưng chưa có một cơ cấu, tổ chức tập thể bao giờ.

Mãi đến ngày 26-01-2000, những cựu thợ ảnh Lai Xá mới tập họp nhau và bầu ra Ban Hội làng  nghề và Cụ Nguyễn Doãn Ứng được cử làm chủ tịch.

Nhằm thúc đẩy các hoạt động và vận động việc công nhận làng nghề, ngày 20-12-2000 Ủy ban nhân dân xã Kim Chung có quyết định số 38-2000/QĐ – UB công nhận Ban thường trực Hội làng nghề nhiếp ảnh Lai Xá ( Ban công tác làng nghề ảnh Lai Xá) gồm: 1 trưởng ban, 5 phó ban, 1 thư ký và 6 ủy viên do ông Nguyễn Văn Thắng làm trưởng ban.

 

Suốt 10 năm qua, từ năm 2000 đến nay, bằng tình yêu quê hương và ý thức trách nhiệm với lịch sử, lãnh đạo và nhân dân Lai Xá đã dồng tâm, nỗ lực làm được nhiều công việc đáng ghi nhớ như sau:

 

1.                           Nhân dịp lễ hội truyền thống Lai Xá, ngày 15 tháng 2 năm Canh Thìn ( năm 2000) – Năm đầu của thế kỷ XXI – Phòng triển lãm ảnh “ Làng nghề nhiếp ảnh truyền thống Lai Xá” lần đầu tiên được tổ chức khiêm tốn tại hội trường của thôn Lai Xá.

Triển lãm trưng bày 93 tác phẩm của thợ ảnh Lai Xá, chia làm 3 phần như sau:

+ Hình ảnh từ xa xưa của làng ảnh Lai Xá.

+ Hình ảnh quê hương qua ống kính của thợ ảnh Lai Xá.

+ Ảnh nghệ thuật của các nghệ sỹ nhiếp ảnh người Lai Xá.

            Liên tục qua 8 ngày, triển lãm đã thu hút gần 4000 lượt người tấp nập đến xem. Triển lãm đã để lại ấn tượng tốt đẹp trong lòng người Lai Xá. Triển lãm cũng tạo nên sự xúc cảm trong tâm tư của các cấp lãnh đạo, trong giới nhiếp ảnh và trong công luận rộng rãi từ Trung ương đến nhiều ngành, nhiều địa phương trong cả nước.

 

 2.                           Trong hai ngày 16 và 17-11-2001 Phòng ảnh của Làng nghề nhiếp ảnh truyền thống Lai Xá gồm 45 tác phẩm được trưng bày trang trọng tại lễ hội Du lịch làng nghề lần thứ nhất của toàn tỉnh Hà Tây. Phòng trưng bày ảnh của Lai Xá đã được Sở du lịch Hà Tây tặng giấy khen, được dư luận chung đánh giá là một phòng trưng bày nghề nghiệp có giá trị đã góp phần tăng thêm sự phong phú của lễ hội Du lịch làng nghề Hà Tây.

Việc làng nghề nhiếp ảnh Lai Xá tham dự lễ hội Du lịch làng nghề Hà Tây đã mở rộng được mối giao lưu quan hệ, làm tăng thêm sự hiểu biết về một làng nghề nhiếp ảnh truyền thống duy nhất.

 

3.                           Ngày 13-05-2001, nhân lễ tưởng niệm lần thứ 55 ngày giỗ Cụ Nguyễn Đình Khánh, danh nhân nhiếp ảnh Việt Nam – Ông Tổ nghề ảnh Lai Xá, đã có buổi tọa đàm về “ Thân thế và sự nghiệp Cụ Nguyễn Đình Khánh ( Khánh Ký) ”.

Do  có sự chuẩn bị, đã gửi trước tới các đại biểu về dự cuốn dự thảo        “ Thân thế và sự nghiệp Cụ Nguyễn Đình Khánh”, nên đã được các cấp lãnh đạo, các nhà khoa học lịch sử và văn hóa, văn nghệ ưu ái quan tâm.Đặc biệt còn là dịp tốt để các nghệ sĩ nhiếp ảnh, các doanh nhân nghề ảnh và thợ ảnh của nhiều địa phương về thắp hương bày tỏ tấm lòng nhớ ơn công lao của Thầy Nguyễn Đình Khánh.

 

4.                           Tháng 11 năm 2001, cuộc hội thảo khoa học “Nhiếp ảnh Việt Nam thế kỷ XX ” đã được tiến hành tại Thủ đô Hà Nội theo quyết định số 103/QĐ – BVHTT ngày 18-05-2001 của Bộ trưởng Bộ văn hóa thông tin .

Tại cuộc hội thảo, có 36 bài tham luận của các vị đại diện của các Hội, cơ quan chức năng, các nhà quản lý và các nhà lý luận phê bình sau:

-                          Hội văn nghệ dân gian Việt Nam

-                          Hội khoa học lịch sử Việt Nam

-                          Vụ văn nghệ -  Ban tư tưởng văn hóa trung ương

-                          Vụ mỹ thuật, vụ hợp tác quốc tế thuộc Bộ văn hóa thông tin

-                          Trường mỹ thuật công nghiệp

-                          Các vị trong hội đồng nghệ thuật, các nhà lý luận phê bình cùng đại diện hội nhiếp ảnh nghệ thuật thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Hải Dương, Lâm Đồng, Bạc Liêu …

Điều vinh dự, làng Lai Xá được mời đọc tham luận tại hội thảo khoa học “ Nhiếp ảnh Việt Nam thế kỷ XX ” với tư cách làng nghề nhiếp ảnh truyền thống duy nhất ở nước ta.

 

5.                           Ngày 31-05-2002 lể tưởng niệm 56 năm ( 1946-2002) ngày giỗ Cụ Nguyễn Đình Khánh – Danh nhân nhiếp ảnh Việt Nam – Ông Tổ nghề ảnh Lai Xá. Cùng kết hợp tổ chức mít tinh kỷ niệm 110 năm ( 1892-2002) sự ra đời làng nghề nhiếp ảnh truyền thống Lai Xá, đã diễn ra một ngày hội lớn ngay tại khu  di tích lịch sử văn hóa Đình Đụn của làng Lai.

Cùng với tổ chức mít tinh trọng thể và lễ dâng hương tưởng niệm, đã có cuộc triển lãm ảnh nghệ thuật của 108 nghệ sỹ nhiếp ảnh trong cả nước.Nghệ sỹ nhiếp ảnh người Nhật Bản ông  Tanakaryu cũng có tác phẩm tham dự.

Triển lãm đã trưng bày 135 tác phẩm trong số 182 tác phẩm gửi về.

 

Có một sự trùng lập khá lý thú – Cụ Nguyễn Đình Khánh tạ thế vào ngày 31-05-1946 tức ngày 20-4 Bính Tuất.

Tổ chức kỷ niệm tròn 110 năm làng nghề ảnh Lai Xá là ngày 31-05-2002 lại trùng vào ngày 20-04 Nhâm Ngọ.

                                                                           *

6.                           Ngày 03/11/2002 trường dạy nghề nhiếp ảnh Nguyễn Đình Khánh của Lai Xá đã chính thức khai giảng. Trường học do ông Phạm Văn Dũng, chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Kim Chung làm chủ dự án do sự đầu tư kinh phí của chương trình khuyến công, khuyến nông, hỗ trợ người học nghề của Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Tây và huyện Hoài Đức. Ông Nguyễn Văn Thắng, trưởng thôn Lai Xá được Ủy ban nhân dân xã Kim Chung giao nhiệm vụ làm hiệu trưởng.

 

Nhưng thực chất chỉ mới là lớp huấn luyện – lớp  nhiếp ảnh sơ cấp. Tới nay đã tổ chức được 2 lớp học, mỗi lớp có khoảng 30 người theo học.

 

Lớp học được sự quan tâm ưu ái của nhiều nhà giáo, nhà lý luận phê bình cùng các nghệ sỹ nhiếp ảnh nổi tiếng của Hà Nội và cả nước, đã tận tâm về tận Lai Xá để giảng dạy, đã giúp cho các học viên hiểu biết về nguyên lý cùng kỹ năng nhiếp ảnh ( Trước đây thợ ảnh Lai Xá chỉ được học nghề theo kiểu cầm tay truyền nghề).

Ngay sau khi kết thúc lớp học đầu tiên, với sáng kiến tâm huyết của thầy giáo Hồng Trọng Mậu, cùng sự khích lệ trân trọng của các nghệ sỹ nhiếp ảnh người Lai Xá gồm các ông : Văn Phúc, Phạm Thành, Nguyễn Anh Tuấn  - Câu                lạc bộ nhiếp ảnh Nguyễn Đình Khánh đã ra đời.

Từ học viên nay đã là hội viên được sinh hoạt, được cùng nhau đi thực tế sáng tác trong một câu lạc bộ nhiếp ảnh Nguyễn Đình Khánh, nhiều người đã có tác phẩm trưng bày tại các cuộc triển lãm ảnh nghệ thuật của Hà Nội và toàn quốc, cả nhiều cuộc triển  lãm ở nước ngoài.

Đã có 2 người được là thành viên Hội nghệ sỹ nhiếp ảnh Việt Nam; 6 người được là hội viên Hội nhiếp ảnh nghệ thuật Hà Nội.

 

 

Hầu hết học viên qua lớp huấn luyện nhiếp ảnh của Lai Xá đều trở thành hội viên Câu lạc bộ ảnh báo chí – Hội nhà báo Việt Nam.

Qua lớp huấn luyện, tay nghề các học viên đều thêm vững vàng, càng tự tin khi hành nghề trong các hiệu ảnh.

 

 

7.                           Tháng 10 năm 2004, chào mừng 50 năm ngày giải phóng Thủ đô – cuốn “ Lai Xá – làng nhiếp ảnh” do nhà xuất bản Chính trị quốc gia ấn hành đã ra mắt bạn đọc . Cuốn sách được mở đầu với 2 bài giới thiệu của các vị : Ông Lê Phúc – Tổng thư ký Hội nghệ sỹ nhiếp ảnh Việt Nam và của ông Tô Ngọc Thanh – Tổng thư ký Hội văn nghệ dân gian Việt Nam.

Cuốn “ Lai Xá – làng nhiếp ảnh” với sự giúp đỡ tinh thần của Hội văn nghệ dân gian cùng Hội nghệ sỹ nhiếp ảnh Việt Nam và do tác giả - nghệ sỹ nhiếp ảnh Hoàng Kim Đáng biên soạn là một cuốn sách đẹp, hấp dẫn, lần đầu tiên nghiên cứu có hệ thống về “ Hiện tượng nhiếp ảnh Lai Xá”.

 

8.                           Ngày 11-03-2005, triển lãm ảnh “ Làng nhiếp ảnh – Đất danh nhân” được khai mạc trang trọng tại trung tâm Thông tin – Triển lãm Hà Nội ở 45 phố Tràng Tiền.

Để chào mừng Đại hội VI – Hội nghệ sỹ nhiếp ảnh Việt Nam, tại thủ đô Hà Nội cùng mở cửa 3 cuộc triển lãm của giới nhiếp ảnh trong cả nước. Một là triển lãm của 3 Hội nhiếp ảnh nghệ thuật của 3 thành phố Hồ Chí Minh – Huế - Hà Nội. Hai là triển lãm của Câu lạc bộ Nữ nhiếp ảnh nghệ thuật Hải Âu và ba là triển lãm “ Làng nhiếp ảnh – Đất danh nhân” của làng nghề ảnh Lai Xá.

Các thế hệ thợ ảnh người Lai Xá đã vinh dự được đón tiếp và chụp ảnh chung với ông Nguyễn Khoa Điềm - Ủy viên Bộ chính trị - trưởng ban tư tưởng văn hóa trung ương của Đảng, đến khai mạc triển lãm và ghi lưu niệm trong sổ vàng của làng nghề ảnh truyền thống Lai Xá

                                     *

 9.          Ngày 16-01-2007 tại trung tâm triển lãm tỉnh Hà Tây đã khai mạc triển lãm ảnh nghệ thuật “ Nhịp sống mới – Đất – Nghề Hà Tây” gồm 118 tác phẩm ( 96 tác phẩm của Câu lạc bộ nhiếp ảnh Nguyễn Đình Khánh và 22 tác phẩm của Chi hội nhiếp ảnh nghệ thuật Hà Tây).

Chào năm mới 2007 – năm hội nhập quốc tế - năm Việt Nam trở thành thành viên chính thức của tổ chức Thương mại Thế giới ( WTO).

Triển lãm “ Nhịp sống mới – Đất – Nghề Hà Tây” đã thể hiện sự nhạy bén chính trị của Câu lạc bộ nhiếp ảnh Nguyễn Đình Khánh – làng nghề nhiếp ảnh Lai Xá!

 

 

 

 

 

Điểm lại một số việc đã làm trong 10 năm qua, từ năm 2000 đến nay của lãnh đạo và nhân dân Lai Xá – dẫu còn nhiều việc làm chưa tốt, nhiều mặt yếu còn tồn tại. Nhưng đã thực sự làm sống lại hình ảnh về một làng nghề truyền thống hiện đại – làng nghề nhiếp ảnh Lai Xá.

Chẳng ai không nhớ ơn Cụ Nguyễn Đình Khánh – Danh nhân nhiếp ảnh Việt Nam – Ông tổ nghề ảnh làng Lai. Nhưng từ năm 2000 đến nay hàng năm mới có tổ chức dâng hương tưởng niệm Cụ.

Tháng 5 năm 1946 Cụ Nguyễn Đình Khánh đã gửi thư cho Hồ Chủ Tịch, ngỏ ý muốn được về Tổ quốc để thực hiện hoài bão đưa công nghệ sản xuất thiết bị, máy móc và nguyên vật liệu làm ảnh về Việt Nam .

Nhưng thương tiếc thay, ngày 31-05-1946 tức ngày 20 tháng Tư năm Bính Tuất, Cụ Nguyễn Đình Khánh đã đột ngột qua đời tại Paris – thủ đô nước Pháp.

Nếu không có sự đau lòng thế, chắc chắn Lai Xá không chỉ là một làng nghề dịch vụ nhiếp ảnh đơn thuần mà có thể còn chuyển biến với thế vững bền trong sự nghiệp nhiếp ảnh Việt Nam!

 *

 Có quá nhiều nguyên nhân khác nhau nói về nghề ảnh Lai Xá ngày nay không còn thịnh vượng như xưa.

Nhưng nghề ảnh đã như một cái nghiệp của người Lai Xá, nên vẫn đang còn nhiều người với tình yêu nghề, yêu quê hương và cả ý thức trách nhiệm với lịch sử - vẫn đang kiên tâm tiếp tục hành nghề - vẫn mong giữ lại được những công lao, những hoài bão khởi nghiệp của ông cha bao đời!

 

Hiện nay, chỉ tính riêng trên quê hương Lai Xá cũng đang có tới cả chục cửa hiệu ảnh, đã thấy dấu hiệu của sự chuyển biến mới, đã thể hiện trách nhiệm và tình yêu nghề … Đó là:

 

·        HIỆU ẢNH SƠN HÀ:

Năm 1960 từ Sơn Hà ở Cầu Giấy trở về, tới nay đã 3 đời nối nhau làm nghề là : Cụ Nguyễn Văn Đán, ông Nguyễn Minh Nhật – và các anh, chị : Nguyễn Tuấn Anh, Nguyễn Tú Anh, Nguyễn Ngọc Anh.

Từ Sơn Hà ở Lai Xá đã phát triển thêm:

+ Sơn Hà 2 – Khu tái định cư Lai Xá

+ Sơn Hà 3 – Cầu Đăm – Tây Tựu – Huyện Từ Liêm

+ Sơn Hà 4 – 71 Doãn Kế Thiện – Quận Cầu Giấy

+ Sơn Hà 5 – 26 Trần Bình – Huyện Từ Liêm

+ Sơn Hà 6 – Ngã tư Sơn Đồng – Huyện Hoài Đức

 

·        HIỆU ẢNH NGỌC QUANG:

Khai trương năm 1954 của cụ Lương Văn Khảo. Từ năm 1989 chuyển tên hiệu là Văn Lai do con cháu của Cụ là ông Lương Ngọc Lư và anh Lương Xuân Trường nối nghiệp đang tiếp làm nghề.

 ·        HIỆU ẢNH ĐỨC LAI

Năm 1955 từ Ba Lê ảnh viện ở Hải Dương trở về, tới nay nhà ảnh Đức Lai đã 4 đời nối nghiệp làm nghề: Cố Nguyễn Tiến Nhân, Cụ Nguyễn Văn Nhị, Ông Nguyễn Ngọc Sỹ, Các anh chị : Nguyễn Thanh Mỹ, Nguyễn Việt Anh.

 ·        HIỆU ẢNH THỦ ĐÔ:

Năm 1975, cụ Phạm Văn Hiểu, thợ ảnh công ty nhiếp ảnh Hà Nội nghỉ hưu về Lai Xá mở hiệu ảnh Thủ Đô – Con trai cụ là anh Phạm Ngọc Phúc nay nối nghiệp làm nghề.

 ·        HIỆU ẢNH CHIẾN THẮNG:

Năm 1976 thiếu tá Nguyễn Văn Thực, sau 30 năm cầm súng đánh giặc, được về Lai Xá nghỉ hưu đã lập ra hiệu ảnh Chiến Thắng . Nay con trai thứ ba của Cụ là anh Nguyễn Trường Sơn đang tiếp làm nghề.

 ·        HIỆU ẢNH HỒNG THẢO:

Năm 1978, anh Phí Văn Hồng đã lập ra ảnh viện Hồng Thảo trên phố Lai Xá.

 ·        ẢNH VIỆN – ÁO CƯỚI NGỌC TRÂM:

Ảnh viện – Áo cưới Ngọc Trâm của chị Nguyễn Thị Ngọc Trâm sáng lập được đặt gần cổng đầu Đông làng Lai, với cây đa giếng nước đẹp hồn quê!

 ·        HIỆU ẢNH CƯỜNG NGỌC:

Tại xóm 3 Lai Xá có hiệu ảnh Cường Ngọc của gia đình ba chị em là Phí Quốc Lực, Phí Quốc Cường và Phí Trà Giang.

                                                      *

 Trong những chặng đường của lịch sử nhiếp ảnh Hà Nội – Nhiếp ảnh Việt Nam vẫn còn mãi những lời ngợi ca về “ Hiện tượng Lai Xá” – đã in một dấu ấn mạnh mẽ từ cuối thế ký XIX đến nửa đầu thế kỷ XX.

Cả nước mãi mãi còn tự hào về đức độ, tài năng của Cụ Nguyễn Đình Khánh     ( Khánh Ký) danh nhân nhiếp ảnh Việt Nam – Ông tổ nghề ảnh Lai Xá.

Mãi mãi còn lắng đọng sự ham mê về những “ ngón nghề” làm ảnh tuyệt chiêu của nhiều nghệ nhân, thợ ảnh Lai Xá!

 

 ( Xin xem thêm các phần phụ lục tiếp theo sau)

 

                                                                          Tháng 2 – 2010 ( Canh Dần)

 

                                                                          ĐẶNG TÍCH

>>PHỤ LỤC 1 NHỮNG HIỆU ẢNH LAI XÁ TẠI HÀ NỘI - MỘT THỜI VÀNG SON



 
 
Phản hồi

Ý kiến phản hồi

Gửi ý kiến phản hồi

Họ và tên
Email
Nội dung
 

Copyrights 2008 .Tuan Lai Studio. All Rights Reserved.