Bài viết


 
Album ảnhLiên hoan ảnh nghệ thuật khu vực ĐBSCL lần thứ 28 năm 2013
  VN
  13      


     "Liên hoan ảnh nghệ thuật khu vực Hà Nội lần thứ 3 năm 2013"
     QĐND - Là phóng viên ảnh của Bảo tàng Quân đội (Bảo tàng Lịch sử Quân sự việt Nam),      tôi có nhiều dịp được chụp ảnh Đại tướng Võ Nguyên Giáp...

Đại Tướng VÕ NGUYEN GIÁP

Ngày nay, khi người dân Mỹ nghe thấy hai tiếng Việt Nam, họ sẽ nghĩ về một đất nước chứ không phải là một cuộc chiến tranh…Việt Nam đã nổi lên như một trong những câu chuyện thành công lớn lao ở Châu Á” – Phát biểu của Ngoại trưởng John Kerry tại tiệc trưa chào đón Chủ tịch nước Trương Tấn Sang ở trụ sở Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ ngày 24/7.
 
Cuộc Thi ảnh nghệ thuật Việt Nam-Vẻ Đẹp Bất Tận
- Những bức ảnh báo chí đoạt giải ảnh Pulitzer năm 2013 đưa đến thế giới một cái nhìn cận cảnh về sự khốc liệt, tàn bạo.

Đang truy cập: 16
Lượt truy cập: 6871144





                                           

Khi nhiếp ảnh gia đi kiện


Khi nhiếp ảnh gia đi kiện

Mấy tháng trước, nhiếp ảnh gia Trung Nguyên (Cao Bằng) thông báo: “Tôi đã gửi đơn kiện về bản quyền ảnh”. Trung Nguyên là tác giả của bức ảnh “Thác Bản Giốc”. Đơn vị bị kiện là Bưu điện tỉnh Cao Bằng.


Đơn kiện ghi rõ: “Tôi có tác phẩm nhiếp ảnh “Thác Bản Giốc” được chụp từ năm 2007, hiện Bưu điện tỉnh Cao Bằng đang sử dụng tác phẩm “Thác Bản Giốc” khi chưa được sự đồng ý của tôi”. Anh nêu rõ hoàn cảnh ra đời tác phẩm: “Tác phẩm nhiếp ảnh “Thác Bản Giốc” được tôi chụp vào 9 giờ 35 phút, buổi sáng ngày 23/6/2007 tại Thác Bản Giốc, là một thắng cảnh thuộc xã Đàm Thủy, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng. Trong ảnh thể hiện cảnh thác đổ từ trên cao xuống, núi và mây trời, người trên thuyền đang thăm quan và thưởng ngoạn vẻ đẹp của thác”.

Nhiếp ảnh gia phát hiện Bưu điện tỉnh Cao Bằng dùng ảnh của mình từ cuối năm 2016, “Thác Bản Giốc” được in trên phong bì để kinh doanh thu lợi nhuận. Hình thức phản đối đầu tiên của Trung Nguyên là nhắn tin tới giám đốc Bưu điện tỉnh Cao Bằng thông báo việc sử dụng ảnh như trên là vi phạm quyền tác giả. Bưu điện tỉnh Cao Bằng hồi đáp: Tác giả không có căn cứ chứng minh đây là tác phẩm do mình sinh ra.

Vì thế, Trung Nguyên đã gửi đơn kiện lên Tòa án nhân dân tỉnh Cao Bằng. Ngoài những yêu cầu: Buộc Bưu điện tỉnh Cao Bằng chấm dứt hành vi sử dụng tác phẩm “Thác Bản Giốc” để kinh doanh; xin lỗi công khai tác giả trên báo, đài tỉnh… thì yêu cầu khiến người ta quan tâm nhất là bồi thường về vật chất. Trung Nguyên liệt kê: Thiệt hại về vật chất năm trăm triệu đồng; thiệt hại về tinh thần năm mươi triệu đồng; buộc Bưu điện tỉnh Cao Bằng thanh toán chi phí cho luật sư là hai trăm năm mươi triệu đồng.

Theo Trung Nguyên: Đây là vụ kiện đầu tiên ở Cao Bằng về vấn đề bản quyền nhiếp ảnh. Nhiều người nói đùa: Nhiếp ảnh gia sắp… lãi to. Bởi bức ảnh trong vụ kiện đã có giá tới trên nửa tỉ đồng. Bản thân người đi kiện chỉ cười: “Khung đó trong luật quy định. Bọn mình áp mức tối đa. Còn lại do tòa quyết. Tòa tuyên một đồng thì cũng phải chịu”. Mong muốn thực sự của Trung Nguyên qua vụ kiện: “Phải làm thế để sau này các đơn vị kinh doanh chừa. Và cho anh chơi ảnh thấy quyền lợi của anh được bảo vệ ra sao”.

Chuyện vi phạm bản quyền ảnh vốn không có gì mới. Còn nhớ vụ Công ty Bến Thành Tourist từng dùng không trả tiền bản quyền ảnh chụp bình minh Bhutan của nhiếp ảnh gia Nguyễn Thanh Tùng. Bức ảnh này đã được tác giả của nó cẩn thận đăng ký bản quyền, đã mang ra triển lãm và bán cho người khác. Khi sự việc vỡ lở, Bến Thành Tourist gửi lời xin lỗi tác giả và giải thích hồn nhiên rằng: Vì nhân viên quản trị trang fanpage của công ty thấy bức ảnh quá đẹp nên mới “tiện tay”.

Người ta cũng đã nghĩ đến chuyện thành lập trung tâm bảo vệ tác quyền nhiếp ảnh nhưng có vị chức sắc trong Hội nghệ sỹ nhiếp ảnh Việt Nam lên tiếng, đó là việc bất khả thi vì: Hội lấy đâu ra tiền để làm chuyện đó? Song kể cả trung tâm ra đời thì các nghệ sỹ nhiếp ảnh cũng không nên đặt quá nhiều hi vọng. Đầu tiên, chính các tác giả phải thực hiện đúng việc đăng ký bản quyền thì mới có cơ sở để luật bảo vệ.

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Hoàng Kim Đáng:

Đạo, vi phạm bản quyền ảnh khắp nơi

  Bản thân từng có những ảnh phẩm bị vi phạm bản quyền ở mức kỷ lục, nhà báo - Nghệ sĩ nhiếp ảnh (NSNA) tước hiệu EVAPA tức nghệ sĩ nhiếp ảnh xuất sắc - Hoàng Kim Đáng cho biết, ông không hề là ngoại lệ trong giới. Ông cũng bày tỏ quan tâm vụ việc nổi cộm vừa qua ở Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam.

Theo NSNA Hoàng Kim Đáng, bức ảnh Đại tướng Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp tuổi 80 của ông nhiều lần bị vi phạm bản quyền, nhất là khi in bìa sách.
Theo NSNA Hoàng Kim Đáng, bức ảnh Đại tướng Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp tuổi 80 của ông nhiều lần bị vi phạm bản quyền, nhất là khi in bìa sách.

Ông nói: Đạo, vi phạm bản quyền ảnh diễn ra khắp nơi. Cụ thể thế nào?

Trước hết tôi hoan nghênh báo Tiền Phong thời gian qua ra loạt bài đề cập vấn đề đạo ảnh, đạo sách. Tình trạng này phức tạp lâu rồi.

Tác giả mọi thế hệ như Đinh Đăng Định, Đỗ Huân, Lê Vượng, Xuân Liễu ở Hà Nội, trong TPHCM thì có Trương Công Ánh, Lê Hồng Linh, hoặc Trần Thế Long ở Nam Định đều có ảnh bị một số họa sĩ, “bôi sĩ” khai thác, truyền thần. Báo chí hoặc người làm sách không trả tác quyền. Ảnh Đinh Đăng Định chụp Bác Hồ bị vi phạm bản quyền nhiều lắm.

Về bôi sĩ. Bức ảnh Nguyễn Tuân tôi chụp từ đầu thập kỷ 80 thế kỷ trước, Nguyễn Tuân rất thích nên đã đưa vào sách và nhiều bài ông trả lời phỏng vấn, được một họa sĩ đưa vào triển lãm tranh chân dung của anh ta. Tranh y chang ảnh mà lại được khen “thổi hồn vào tác phẩm” kể cũng lạ! Ông “thổi hồn” vào ảnh  đẹp của Trương Công Ánh chụp Trịnh Công Sơn, Nguyễn Đình Toán chụp Nguyễn Đình Thi... rồi bày trong triển lãm cá nhân, không hề chú thích một dòng là vẽ theo ảnh có sẵn của người ta. 

Một trong số ảnh được nhiều người biết của tôi, chụp Đại tướng Võ Nguyên Giáp năm ông 80 tuổi, được dùng rất nhiều. Khi Tướng Giáp qua đời, hàng trăm báo in ảnh này, thậm chí phóng cỡ lớn nhưng gần như không báo nào ghi tên tác giả ảnh, duy nhất một báo trả nhuận ảnh 1 triệu 50 ngàn đồng.

Một lần, dự hội nghị quốc tế về bản quyền, ngó nghiêng quầy sách bày trong hội thảo, nhận thấy bìa sách Võ Nguyên Giáp - Đại Tướng của nhân dân in ảnh Tướng Giáp của tôi không hề ghi tác giả ảnh, tôi mới tìm gặp, nhắc nhở  Tiến sĩ Nguyễn Hoàng Điệp người làm cuốn này. Ông ấy nói lỗi tại họa sĩ. Tôi nói sách ông làm và chịu trách nhiệm sao lại đổ cho họa sĩ. Và bảo Nhà ông (NXB Văn hóa Thông tin) ba lần vi phạm bản quyền ảnh này, đâu chỉ một lần. Được cái ngay sau đó ông ấy lên diễn đàn hội nghị bản quyền xin lỗi tôi, nhưng vẫn lờ tác quyền.

“Giới ảnh bị vi phạm bản quyền nhiều nhưng gần như không ai kiện. Ở nước ngoài kiện trong trường hợp này thì lãi nhưng Việt Nam, kiện thì lõm”. 

NSNA Hoàng Kim Đáng

Cuốn 25 tướng lĩnh Việt Nam cũng của NXB Văn hóa Thông tin cũng in ảnh Tướng Giáp của tôi ở bìa mà không biết người chụp là ai. Vụ thứ ba trắng trợn hơn nữa. NXB Văn hóa Thông tin làm bưu ảnh Tướng Giáp phát hành số lượng cực lớn. Đằng sau bưu ảnh ghi cả số điện thoại di động của NXB để tập thể cá nhân nào có nhu cầu thì liên hệ, còn người làm ra bưu ảnh không được ai biết tới hỏi tới. Tôi có viết thư cho NXB nói về ba lần vi phạm, không ai buồn trả lời. Kể những chuyện này ra thì dài lắm.

Đạo ảnh, vi phạm bản quyền ảnh đã đáng phê phán rồi nhưng tôi cũng như nhiều hội viên thấy lạ là đạo ảnh thì khai trừ khỏi Hội tức khắc, nhưng đạo sách 3-4 năm, gây bức xúc trong giới và dư luận, thì vẫn bằng an, đó là chuyện Lịch sử Nhiếp ảnh Thế giới.

Đạo, vi phạm bản quyền ảnh khắp nơi - ảnh 1 NSNA Hoàng Kim Đáng.  Ảnh nhân vật cung cấp.

Dù sao thì cuối cùng, Hội của ông cũng làm cái việc thu hồi giải thưởng đã trao sai? Nói về đạo ảnh bị khai trừ, ông thấy có nặng quá không? Có mỗi bức ảnh, vẫn có cơ hội cho người ta sửa sai, nhất là đây lại hội viên mới?

Cũng nặng thật. Người đạo ảnh của Đỗ Hữu Tuấn, Bình Thuận đã có lời xin lỗi tác giả, xin lỗi Hội Nhiếp ảnh. Chủ tịch Hội Văn nghệ Bình Dương nơi ông ấy sinh hoạt cũng có công văn đề nghị Hội Nhiếp ảnh giơ cao đánh khẽ, nhưng vẫn không được nương nhẹ. Thế có phải là chỉ tóm người trọc đầu không?!

Tôi năm nay hơn 70 tuổi, từ hồi mới bước chân vào làng nhiếp ảnh đã nghe các bậc tiền bối Đinh Đăng Định, Đỗ Huân, Lê Vượng, Phạm Tuệ phàn nàn anh Trần Mạnh Thường lấy ảnh của họ, cắt cúp đôi chút rồi đề tên mình vào. Bốn năm qua không biết bao lần, bao người trong giới xầm xì bàn thảo tại các tụ điểm, ví dụ cà phê Văn Việt ở phố Lý Thường Kiệt, nơi sáng nào một số nghệ sĩ nhiếp ảnh cũng tụ tập. Họ bàn chuyện xử lý thế nào đây để đỡ mất thể diện cho tác giả và đỡ phương hại uy tín của Hội, vì mấy vụ đạo văn mới của ông Thường.

Ông Thường với tôi có chút gần gũi vì cùng dân làm sách. Tôi từng khâm phục sức làm việc của ông ấy- ngồi ở ngoại vi Hà Nội mà toàn công trình khủng, đồ sộ, dày cộp. Nào là Những nền văn hóa lớn của nhân loại, 1000 nhân vật nổi tiếng thế giới... Tôi cũng từng viết giới thiệu hai cuốn sách của ông ấy: Việt Nam di tích và thắng cảnh, Đại tướng Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp (in song ngữ Việt - Anh). Thầm khâm phục nhưng có lúc tôi hoài nghi liệu ông có đạo hay không?

Bây giờ sự việc đã vỡ lở qua phát giác của cựu Chủ tịch Hội Chu Chí Thành. Công ty luật Bảo Ngọc được Hội thuê tư vấn, dù có vẻ muốn giải cứu nhưng buộc phải thừa nhận ông Thường vi phạm Luật Xuất bản.

Nhớ lại gần bốn năm trước, ngày 13/1/2012 cuộc trao giải thưởng xuất sắc quốc gia ở Hội, thật quá kịch tính! Ông Thường lên sân khấu nhận giải, từ dưới hội trường, cựu Chủ tịch Hội Chu Chí Thành bước lên bục phát biểu: Lịch sử Nhiếp ảnh Thế giới được giải là sai với tiêu chí xét giải! Nó chỉ là cuốn sách dịch hay biên dịch, gần như thuổng nguyên văn của nước ngoài. Hội trường im phăng phắc. Ông Thường biến sắc, im lìm, không một lời thanh minh.

Giá như biết lỗi, trả lại giải từ hồi đó thì có phải đỡ ầm ĩ đến mức này.

Tháng trước, đọc trên báo Tiền Phong phát biểu của ông Tạ Hoàng Nguyên - Trưởng ban Kiểm tra, tôi rất hy vọng cuối cùng Hội cũng chịu làm rốt ráo. Nhưng rồi Ban chấp hành, Ban Kiểm tra về Hà Nội họp lên họp xuống, vẫn không kết luận nổi Lịch sử Nhiếp ảnh Thế giới có đạo văn hay không, lại đá bóng sang Cục Bản quyền!

Ông đánh giá việc cựu Chủ tịch Hội lên tiếng đầu tiên và  kiên quyết yêu cầu làm rõ trắng đen có gì quá không? Có lúc ông Thành phản ứng lãnh đạo Hội coi đây là việc riêng của hai ông Thành - Thường, là chuyện kiện cáo xuất phát từ mâu thuẫn cá nhân?

Chu Chí Thành làm việc đúng đắn, vì chuyện này như nhọt bọc lâu rồi. Tôi lại không hiểu nổi những năm qua vì sao Chủ tịch Hội đương nhiệm tích cực bảo vệ ông Thường thế. Cho nên dù đang bê bối, ông Thường đã lại tự tin mang cuốn Nhiếp ảnh Việt Nam một góc nhìn dự giải xuất sắc quốc gia năm nay khiến nhiều người ngạc nhiên.

Không thể khác được, đã đến lúc phải nhìn thẳng vào sự thật, không vòng vo tam quốc. Điều lệ của Hội NSNAVN thông qua ở Đại hội 8, tại điều 31 đã ghi rõ hình thức kỷ luật đối với hội viên vi phạm. Thế mà Hội định trì hoãn, kéo dài bao lâu  nữa.

Nhiều hội viên kêu ca Hội của mình giờ nhiều chuyện quá. Nào xét giải thưởng Nhà nước, giải hàng năm... Làm người cầm cân nảy mực mà lãnh đạo không quan tâm mối quan hệ giữa Ban tổ chức các cuộc thi và Hội đồng giám khảo. Một số thành viên giám khảo tài tử, không chịu thuộc tiêu chí của Ban tổ chức, nên chấm giải không chuẩn. Ví dụ, hai năm liền, có hai tác phẩm của hai tác giả cùng chụp một bối cảnh, cùng được giải xuất sắc quốc gia loại A. Đó là Trần Đình Thường (giải A năm 2012) và Phạm Văn Hiến (giải A năm 2013). Bạn thử giở cuốn Giải thưởng Nhiếp ảnh xuất sắc nhiệm kỳ 2009-2014, NXB Thông tấn mà xem.

Giá được trả đủ tác quyền thì thu nhập của một nghệ sĩ có tiếng như Hoàng Kim Đáng hẳn cũng “ấm” chứ chả phải chơi?

Tốt chứ. Nhưng biết làm thế nào. Dân ảnh chúng tôi đã quen với việc bị vi phạm bản quyền, chả ai buồn kiện cáo.

 
 
Phản hồi

Ý kiến phản hồi

Gửi ý kiến phản hồi

Họ và tên
Email
Nội dung
 

Copyrights 2008 .Tuan Lai Studio. All Rights Reserved.