Bài viết


 
Album ảnhLiên hoan ảnh nghệ thuật khu vực ĐBSCL lần thứ 28 năm 2013
  VN
  13      


     "Liên hoan ảnh nghệ thuật khu vực Hà Nội lần thứ 3 năm 2013"
     QĐND - Là phóng viên ảnh của Bảo tàng Quân đội (Bảo tàng Lịch sử Quân sự việt Nam),      tôi có nhiều dịp được chụp ảnh Đại tướng Võ Nguyên Giáp...

Đại Tướng VÕ NGUYEN GIÁP

Ngày nay, khi người dân Mỹ nghe thấy hai tiếng Việt Nam, họ sẽ nghĩ về một đất nước chứ không phải là một cuộc chiến tranh…Việt Nam đã nổi lên như một trong những câu chuyện thành công lớn lao ở Châu Á” – Phát biểu của Ngoại trưởng John Kerry tại tiệc trưa chào đón Chủ tịch nước Trương Tấn Sang ở trụ sở Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ ngày 24/7.
 
Cuộc Thi ảnh nghệ thuật Việt Nam-Vẻ Đẹp Bất Tận
- Những bức ảnh báo chí đoạt giải ảnh Pulitzer năm 2013 đưa đến thế giới một cái nhìn cận cảnh về sự khốc liệt, tàn bạo.

Đang truy cập: 21
Lượt truy cập: 6886026





                                           

Giỗ Tổ làng nghề nhiếp ảnh Lai Xá

Cập nhật lúc 08:20 06/06/2015
 Ngày 6/6 (tức 20/4 âm lịch), làng nghề Lai Xá (xã Kim Chung, huyện Hoài Đức, Hà Nội) tổ chức lễ giỗ Tổ lần thứ 69, tưởng nhớ công lao to lớn của cụ Nguyễn Đình Khánh với nghề nhiếp ảnh truyền thống của làng.

>>Khởi công xây dựng Bảo tàng Nhiếp ảnh làng Lai Xá

Ảnh viện Khánh Ký và những thợ ảnh người Lai Xá tại Sài Gòn năm 1924 (ảnh tư liệu).
Ảnh viện Khánh Ký và những thợ ảnh người Lai Xá tại Sài Gòn năm 1924 (ảnh tư liệu).
Lai Xá có 5 xóm và 1 phố nhỏ gọi là phố Lai, cũng là con phố tập trung nhiều hiệu ảnh nhất làng. Nghề nhiếp ảnh ở làng phát triển rực rỡ vào nửa đầu thế kỷ XX. Năm 1892, cụ Nguyễn Đình Khánh (sinh năm Giáp Tuất 1874) người thôn Lai, đã mở hiệu ảnh chân dung đầu tiên lấy tên là Khánh Ký ở phố Hàng Da (Hà Nội). Để rồi sau đó hình thành và phát triển hơn 150 hiệu ảnh ở khắp đất nước với khoảng hơn 2.000 thợ ảnh, tập trung nhất là Hà Nội có 34 hiệu, Sài Gòn và các tỉnh phía Nam có 35 hiệu… Hiệu ảnh nào của người Lai Xá thường được kèm theo chữ “Ký” hoặc chữ “Lai”: An Ký, Thịnh Ký, Thiện Ký, Phúc Lai, Kim Lai… và thợ ảnh Lai Xá còn có mặt ở nhiều nước trên thế giới như: Lào, Campuchia, Myama… Công này thuộc về cụ Nguyễn Đình Khánh – người Việt Nam đầu tiên đào tạo, truyền dạy nghề cho thế hệ sau. Nhiều phóng viên ảnh, nghệ sĩ nhiếp ảnh đã trưởng thành từ làng nghề nhiếp ảnh này, trong đó có phóng viên Vũ Đình Hồng, chuyên chụp ảnh Bác Hồ tại Phủ Chủ tịch. Ngày nay, Lai Xá được Nhà nước công nhận là làng nghề nhiếp ảnh truyền thống duy nhất ở Việt Nam và cụ Khánh Ký được suy tôn là ông Tổ nghề của làng.
Phát huy truyền thống của quê hương, Lai Xá giờ mở ra nhiều lớp đào tạo nhiếp ảnh và xây dựng Câu lạc bộ nhiếp ảnh mang tên Nguyễn Đình Khánh. Hơn 10 năm hoạt động, Câu lạc bộ đã có 5 cuộc triển lãm, 3 hội viên được kếp nạp vào Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam, 8 hội viên được kết nạp vào Hội Nhiếp ảnh nghệ thuật Hà Nội và đã có 5 nghệ nhân làng nghề nhiếp ảnh này được Nhà nước công nhận. Nhân ngày giỗ Tổ (20/4 âm lịch), bà con Lai Xá và những người làm ảnh ở mọi miền đất nước đã về quê hương thành kính dâng hương tưởng nhớ cụ Nguyễn Đình Khánh.
Văn Phúc

Một Số Hình Ảnh Trong Buổi Lễ








                  Long trọng,linh thiêng lễ dâng hương lên cụ tổ Lang Nghề



















Chủ tịch HNSNAVN thắp hương tưởng niệm cụ Nguyễn Đình Khánh







Các đoan thể ban ngành thôn Lai Xá kính cẩn nghiêng mình trước ban thờ cụ





Phó chủ tịch HNANTHN thắp hương tưởng niệm cụ Nguyễn Đình Khánh


 
Chủ tịch HĐ Nghệ Thuật HNANTHN thắp hương tưởng niệm cụ Nguyễn Đình Khánh



Ông Nguyễ duy Dần chủ tịch hiệp hội làng nghề thắp hương tưởng niệm cụ Nguyễn Đình Khánh







Ôg Đih vă Nhã phó chủ nhiêm ủy ban ngân sách Quốc Hội thắp hương tưởng niệm cụ Nguyễn Đình Khánh















                                 Câu lạc bộ nhiếp ảnh người cao tuổi Hà Nội







Ông nguyễn Văn Thắng chủ nhiệm ban công tác làng nghề khai mạc buổi tọa đàm



Tiến Sỹ Nguyễn Van Huy


                     Ông Nguyễ duy Dần


                         Nghệ sỹ NA Hoàng Kim Dáng


                                                PGS. TS Đỗ Văn Trụ Hội Di sản văn hóa Việt Nam




                    Bí thư Đảng Uỷ xã Kim Chung



                          Ông Nguyễn Văn Nhật Trưởng thôn lai xá











ảnh: Tuấn Lai

   Trong Lễ Rỗ cũng Diễn Ra Triển Lãm Ảnh Của Một Số Tay Máy Lai Xá Chụp Về Lễ Hội Làng

























































































Tuấn Lai

THÊM TIẾNG NÓI GÓP PHẦN VÀO VIỆC XÂY DỰNG
BẢO TÀNG LÀNG NGHỀ NHIẾP ẢNH LAI XÁ

PGS. TS Đỗ Văn Trụ
Hội Di sản văn hóa Việt Nam

(Phát biểu tại Tọa đàm về cụ Nguyễn Đình Khánh và xây dựng Bảo tàng Làng Nghề Nhiếp ảnh Lai Xá, tổ chức ngày 6-6-2015, tại nhà Văn hóa thôn Lai Xá, xã Kim Chung, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội).

                                 PGS. TS Đỗ Văn Trụ Hội Di sản văn hóa Việt Nam

Hôm nay, tôi rất vui mừng được tham dự một chương trình đặc biệt, với nhiều nội dung rất bổ ích: Lễ Giỗ cụ Nguyễn Đình Khánh (1874-1946) - Danh nhân Nhiếp ảnh Việt Nam, cụ Tổ nghề Nhiếp ảnh làng Lai Xá; Tọa đàm về thân thế và sự nghiệp cụ Nguyễn Đình Khánh (Khánh Ký); đồng thời bàn về Phương hướng xây dựng, phát triển làng Nghề và công cuộc xây dựng Bảo tàng Làng Nghề Nhiếp ảnh truyền thống Lai Xá.
Đây là sự kiện có ý nghĩa quan trọng về nhiều mặt trong đời sống của nhân dân Lai Xá, gắn kết quá khứ - hiện tại - tương lai; thể hiện sâu sắc đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, sự tâm huyết và ý thức trách nhiệm của nhân dân Lai Xá trong công tác bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa đặc sắc của quê hương, gắn với phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Tại cuộc gặp mặt hôm nay, bên cạnh các đại biểu là con em quê hương Lai Xá, còn có nhiều đại biểu đến từ các cơ quan Trung ương và địa phương có liên quan, các nghệ sĩ nhiếp ảnh chuyên và không chuyên, các nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa…Điều đó chứng tỏ rằng, chủ đề của sự kiện hôm nay, không chỉ là sự quan tâm trực tiếp của người dân Lai Xá, mà nó đã vượt ra khỏi không gian của một làng quê, trở thành vấn đề quan tâm chung của những người hoạt động trong lĩnh vực di sản văn hóa và yêu mến di sản văn hóa dân tộc trong cả nước. Lai Xá là cái nôi của nhiếp ảnh Việt Nam. Vì vậy, lịch sử hình thành và phát triển của Làng nghề Nhiếp ảnh Lai Xá là một bộ phận quan trọng của Lịch sử Nhiếp ảnh Việt Nam.
Tôi đặc biệt tâm đắc và ủng hộ chủ trương xây dựng Bảo tàng Làng Nghề Nhiếp ảnh Lai Xá - một Bảo tàng ngoài công lập, do chính cộng đồng cư dân Lai Xá khởi xướng, xây dựng, bằng tâm huyết, trí tuệ, khả năng, công sức và kinh phí theo phương thức xã hội hóa và càng vui hơn, khi được biết rằng, chủ trương đó đang dần dần trở thành hiện thực trong cuộc sống của chúng ta.
Trong hoàn cảnh khó khăn về nhiều mặt, thời gian qua, chúng ta đã cố gắng triển khai được một số việc đáng ghi nhận: Từng bước nghiên cứu Lịch sử Làng Nghề Lai Xá; biên tập các sự kiện chính trong quá trình hình thành và phát triển Làng Nghề Nhiếp ảnh Lai Xá; sưu tầm, thống kê danh sách các hiệu ảnh của người Lai Xá trong cả nước; danh sách thợ ảnh là người Lai Xá làm việc tại các công ty, hợp tác xã nhiếp ảnh trong cả nước; xây dựng Phòng Truyền thống Làng Nghề Nhiếp ảnh Lai Xá; bước đầu hình thành nội dung trưng bày Bảo tàng; thiết kế nhà Bảo tàng và đặc biệt là Lễ khởi công xây dựng nhà Bảo tàng sẽ được diễn ra vào ngày 21 tháng 6 năm 2015 tới đây…
Chắc chắn, không bao lâu nữa, tại làng Lai Xá, xã Kim Chung, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội, cách Trung tâm Thủ đô khoảng 15 km theo Quốc lộ 32, sẽ hiện diện 2 bảo tàng ngoài công lập: Bảo tàng Nguyễn Văn Huyên, được khánh thành cách đây không lâu và Bảo tàng Làng Nghề Nhiếp ảnh Lai Xá. Có thể nói, đây là một hiện tượng khá độc đáo, hiếm hoi đối với hệ thống bảo tàng Việt Nam cho tới thời điểm này và sẽ là những kinh nghiệm bổ ích cho việc phát triển các bảo tàng ngoài công lập ở Việt Nam, đang được nhà nước ta khuyến khích.
Xây dựng trưng bày Bảo tàng Làng nghề Nhiếp ảnh Lai Xá là một công việc khoa học, công phu, đòi hỏi phải có sự kết hợp nhuần nhuyễn xuyên suốt trong cả quá trình, gồm nhiều yếu tố: Nội dung; tài liệu, hiện vật; kiến trúc; mỹ thuật; kỹ thuật…Các yếu tố đó có mối quan hệ mật thiết với nhau, tác động qua lại lẫn nhau trong một thể thống nhất, tạo nên chất lượng và hiệu quả của Bảo tàng Làng nghề Nhiếp ảnh Lai Xá tương lai. Về quy mô, Bảo tàng Làng nghề Nhiếp ảnh Lai Xá có thể không lớn so với nhiều bảo tàng công lập. Về kinh phí, Bảo tàng Làng nghề Nhiếp ảnh Lai Xá có thể không nhiều so với các bảo tàng được nhà nước đầu tư; nhưng yêu cầu về sự phong phú, tính khoa học, tính sáng tạo, sự độc đáo và tính hấp dẫn của trưng bày phải là mục tiêu chúng ta hướng tới, không thể hạ thấp. Chỉ khi nào làm được như vậy, mới hy vọng Bảo tàng của chúng ta sẽ trở thành điểm đến hấp dẫn đối với khách tham quan trong nước và quốc tế.
Chúng ta đã có những bước khởi đầu quan trọng; nhưng hiện tại và tương lai, còn rất nhiều việc cần phải tập trung lực lượng, công sức, trí tuệ tiến hành khẩn trương song song với quá trình xây dựng công trình Bảo tàng: Tiếp tục tổ chức các cuộc hội thảo, tọa đàm khoa học về Lịch sử Làng Nghề Nhiếp ảnh Lai Xá; cụ thể hóa và hoàn thiện nội dung trưng bày Bảo tàng; bổ sung, xác minh các sự kiện lịch sử trong quá trình xây dựng và phát triển Làng Nghề; tiếp tục nghiên cứu, xác minh, bổ sung danh sách các hiệu ảnh của người Lai Xá ở trong nước và nước ngoài; danh sách các nhà nhiếp ảnh là người Lai Xá làm việc tại các công ty, hợp tác xã nhiếp ảnh ở trong nước và nước ngoài; đánh giá toàn diện, cụ thể vốn tài liệu, hiện vật hiện có của Nhà Truyền thống Làng Nghề Nhiếp ảnh Lai Xá hiện nay; đồng thời đẩy mạnh công tác sưu tầm tài liệu, hiện vật mới; chuẩn bị về mặt tổ chức, nhân sự để quản lý và vận hành Bảo tàng, sau khi khánh thành…
Trong hàng loạt các đầu việc nêu trên; công tác sưu tầm tài liệu, hiện vật cho Bảo tàng là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu, cần phải được ưu tiên đặc biệt. Bảo tàng Làng Nghề Nhiếp ảnh Lai Xá, thực chất là Bảo tàng Lịch sử Làng Nghề Lai Xá, phản ánh quá trình hình thành, phát triển hơn 120 năm của Làng Nghề Lai Xá, được đánh dấu bởi sự kiện khai trương Hiệu ảnh đầu tiên tại phố Hàng Da, Hà Nội, mang tên Khánh Ký, vào năm 1892, do cụ Nguyễn Đình Khánh (Khánh Ký) thành lập và làm chủ, cho tới ngày nay. Từ Nhà Truyền thống đến Bảo tàng là một một bước chuyển biến cả về quy mô và chất lượng. Những gì hiện nay chúng ta đang có, chắc chắn là còn thiếu rất nhiều. Ngôn ngữ của trưng bày bảo tàng là tài liệu, hiện vật; không có hiện vật, thì không có trưng bày bảo tàng; ít tài liệu hiện vật thì trưng bày sẽ không thể phong phú được. Chính vì vậy, số lượng và chất lượng của tài liệu, hiện vật là nhân tố cực kỳ quan trọng tạo nên sức sống của bảo tàng.
Công tác sưu tầm tài liệu, hiện vật của Bảo tàng Làng Nghề Nhiếp ảnh Lai Xá là công việc khoa học, thường xuyên, lâu dài; nhưng trong giai đoạn trước mắt, cần tập trung sưu tầm tài liệu, hiện vật theo nội dung trưng bày đã đề ra, cả hiện vật thể khối, tài lệu, hình ảnh, hồi ký, các câu chuyện…theo các chủ đề để phục vụ cho việc xây dựng trưng bày Bảo tàng.
Trên tinh thần đó, tại cuộc Tọa đàm này, tôi xin đề xuất một số giải pháp như sau:
1. Tổ chức thống kê, kiểm kê, đánh giá toàn diện, cụ thể hiện trạng số lượng, chất lượng tài liệu, hiện vật hiện có ở Phòng Truyền thống Làng Nghề Nhiếp ảnh Lai Xá, để thấy được cái gì đã có, cái gì còn thiếu cần phải sưu tầm, bổ sung.
2. Xây dựng Kế hoạch sưu tầm tài liệu, hiện vật toàn diện, cụ thể và khẩn trương tập trung triển khai Kế hoạch đó, với các biện pháp:
- Chủ động tổ chức lực lượng trực tiếp đi sưu tầm ở các địa điểm, địa chỉ có khả năng có tài liệu, hiện vật.
- Mở đợt vận động hiến tặng tài liệu, hiện vật cho Bảo tàng, công bổ rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng và các hình thức khác, với những yêu cầu và tiêu chí cụ thể.
- Gửi văn bản kèm theo yêu cầu và tiêu chí cụ thể đến các bảo tàng, cơ quan lưu trữ liên quan ở trong nước và ngoài nước nhờ sự cộng tác, giúp đỡ…
3. Tổ chức nghiên cứu, xác minh, đánh giá và lựa chọn tài liệu, hiện vật cho trưng bày…

Xây dựng Bảo tàng Làng Nghề Nhiếp ảnh Lai Xá, bên cạnh tình cảm, trách nhiệm, quyết tâm của nhân dân Lai Xá; rất cần có sự ủng hộ, cộng tác và giúp đỡ về nhiều mặt của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước; trong đó có Hội Di sản Văn hóa Việt Nam. Chúng tôi rất hoan nghênh và đánh giá cao sự đóng góp tích cực của PGS.TS Nguyễn Văn Huy đối với việc xây dựng Bảo tàng Làng Nghề Nhiếp ảnh Lai Xá ngay từ những ngày đầu, với tình cảm, trách nhiệm là người con của quê hương Lai Xá và với tư cách một nhà khoa học, có nhiều đóng góp và kinh nghiệm trong lĩnh vực bảo tàng và hiện là Ủy viên Ban Chấp hành Hội Di sản Văn hóa Việt Nam, Trưởng Ban Di sản văn hóa vật thể của Hội Di sản Văn hóa Việt Nam. Những vấn đề cần trao đổi với Hội Di sản Văn hóa Việt Nam trong quá trình xây dựng Bảo tàng Làng nghề Nhiếp ảnh Lai Xá, đề nghị trực tiếp thông qua PGS.TS Nguyễn Văn Huy.
Chúc công cuộc xây dựng Bảo tàng Làng nghề Nhiếp ảnh Lai Xá thành công tốt đẹp.





Lai Xá, làng nghề, đất học

Đăng lúc: Chủ nhật - 07/06/2015 20:05
Làng Lai Xá, xã Kim Chung, huyện Hoài Đức, nằm bên quốc lộ 32, cách trung tâm Thủ đô chừng 15km về phía Tây. Lai Xá là vùng đất cổ được khai phá từ rất sớm. Tại khu vực vườn Chuối, các nhà khảo cổ đã tìm được các di vật thuộc sơ kỳ đồ đồng có niên đại cách nay 4 đến 3000 năm.

Năm 40 - 43, đất Lai Xá đã có người đến lập nghiệp. Họ là các nghĩa binh của cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng hoặc bị thương hoặc do già yếu không muốn về quê cũ đến đây khai đất mở làng. Xóm Dộc được hình thành đầu tiên. Ngày ấy, xóm Dộc còn là đầm lầy, lau sậy hoang vu nhưng lại rất thuận tiện cho việc kiếm cá, bẫy chim. Cá mè ao Dộc là loại cá ngon có tiếng được kể trong câu ca của Lai Xá: "Khoai lang đình Lỗ, đỗ bờ De, cá mè ao Dộc". Thấy đây là đất lành, người các nơi lục tục đến sinh cơ lập nghiệp, làng xóm hình thành. Ngoài xóm Dộc đã có thêm xóm Đầu Đông. Vào thế kỷ IV - V làng có tên nôm Kẻ Sai, đầu thế kỷ IX làng có tên gọi Lai Xá.

Trong lịch sử, Lai Xá nằm ở vị trí quân sự hiểm yếu, tiến thoái đều thuận lợi. Năm Đinh Mùi (767) Phùng Hưng cùng các tướng Phùng Hải, Phùng Dĩnh… chia làm 5 đạo quân bao vây phủ thành đô hộ. Đạo quân chính do Bố Cái Đại Vương chỉ huy đã dừng chân tại Vườn Chuối, Đình Lỗ của Lai Xá để luyện binh trước khi đánh vào thành Tống Bình. Ngày nay, ở giữa làng Lai Xá có đình Nội thờ Phùng Hưng, tương truyền là nơi ông đóng bản doanh và trên cánh đồng làng còn địa danh đấu đong quân (theo Đặng Tích trong "Đất và người Lai Xá", soạn năm 1999).

Lai Xá còn là nơi dừng chân của An Sinh Vương Trần Liễu, thân phụ đức Trần Hưng Đạo. Sử cũ chép, tháng Giêng năm Đinh Dậu (1237), vì quyền lợi của hoàng tộc, Trần Thủ Độ bắt công chúa Thuận Thiên (chị ruột hoàng hậu Chiêu Thánh) đang là vợ của Trần Liễu, có mang ba tháng làm vợ vua Thái Tông Trần Cảnh. Do Chiêu Thánh chưa có con, mà Thuận Thiên thì đã có thai, nên Trần Thủ Độ chủ trương việc này, vì thế mà Trần Liễu nổi loạn. Trần Liễu cho quân đến Lai Xá, lập đồn trại ở đầu làng để chống lại Thái sư Trần Thủ Độ. Trong một trận chiến, giữa lúc lâm nguy, Trần Liễu đã giả làm nhà sư ngồi gõ mõ, tụng kinh trước tam bảo ngôi chùa làng tên chữ là Bảo Liên (sau đổi là Bảo Tháp) cầu sự che chở của đức Phật. Cuộc chiến dai dẳng không phân thắng bại, cuối cùng, Trần Liễu được đền bù một "ấp thang mộc" ở Chí Linh, Hải Dương và trở thành An Sinh Vương thì việc mới yên.

Ngày 15 tháng 2 năm Giáp Tuất (1274) An Sinh Vương về thăm Lai Xá vào đúng lúc làng đang xảy nạn dịch lớn. Đau xót trước thảm họa này, Trần Liễu đã ăn chay niệm Phật tại chùa Bảo Liên cầu cho dân tai qua nạn khỏi. Không sợ hiểm nguy, ông còn để Lã thái hậu và cung phi Nguyệt Nương vào ở giữa làng để động viên an ủi dân, đem tiền của cứu giúp người nghèo khó, lại tâu với triều đình cho dân Lai Xá được miễn tạp dịch và được làm dân hộ nhi. Năm Kỷ Mão (1279), ngay sau ngày mất, dân Lai Xá xây dựng Đình Quán làm hành cung nhất sở (nơi tế lễ) và tôn An Sinh Vương Trần Liễu làm Thành hoàng làng. Hằng năm, làng lấy ngày 15 tháng 2, kỷ niệm ngày An Sinh Vương về Lai Xá làm ngày hội làng. Trong đoàn rước có kiệu đức thánh Ông, kiệu đức thánh Bà và đặc biệt có kiệu cỗ. Cỗ dâng lên vị thành hoàng làng chỉ toàn là cỗ chay, vì sinh thời, có thời gian An Sinh Vương tu luyện ở chùa Lai Xá. Cỗ chay gồm bánh bỏng, chè lam, chè kho, nem thính, bánh trôi, bánh dày, bánh tẻ, bánh mật, cơm nắm… Mỗi loại bánh một cách pha chế, một kiểu dáng. Năm 1990 đình thờ An Sinh Vương đã được Bộ Văn hóa - Thông tin xếp hạng. Từ năm này, hội làng Lai Xá cũng đã được khôi phục theo thức xưa.

Gần đây, người cả nước nói đến Lai Xá là nghĩ đến làng có nghề ảnh duy nhất trong cả nước. Người được tôn là tổ nghề ảnh là cụ Khánh Ký. Cụ tên thật là Nguyễn Đình Khánh, học nghề ảnh từ năm 16 tuổi tại hiệu ảnh Du Thương ở phố Hàng Bồ năm 1890. Hai năm sau (1892), cụ Khánh mở hiệu ảnh lấy tên là Khánh Ký ở phố Chợ Hàng Da. Ngay từ thời kỳ đầu, hiệu ảnh Khánh Ký đã làm ăn phát đạt, chiếm được tín nhiệm của dân Hà thành. Năm 1942, cụ Khánh Ký từ Pháp về nước mở hiệu ở Hải Phòng bên dòng sông Lấp và sau đó mở thêm hiệu ảnh ở Sài Gòn (đường Lê Lợi ngày nay). Cụ Khánh Ký có công truyền nghề ảnh cho cả làng Lai Xá. Người Lai Xá mở hiệu ảnh khắp Bắc - Trung - Nam, có lúc họ sang cả Lào, Cam-pu-chia, Thái Lan, Pháp, Trung Quốc… Một số cửa hàng lấy chữ Lai để chứng tỏ mình gốc từ làng Lai Xá. Cụ Khánh Ký mất đầu năm 1946 tại Pa-ri. Tháng 3-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh sang Pháp đã đến viếng mộ cụ để tỏ lòng biết ơn sự giúp đỡ của cụ trong thời gian Người sống và hoạt động tại Pháp. Nối nghiệp cụ, nhiều người Lai Xá đã thành danh. Nhà nhiếp ảnh Vũ Đình Hồng chụp được nhiều tấm ảnh đẹp về Bác Hồ; Nghệ sĩ nhân dân Bạch Diệp là đạo diễn nhiều bộ phim truyện nổi tiếng; nhà quay phim tài liệu Nguyễn Văn Giá hy sinh tại chiến trường miền Nam.

Trong học hành khoa cử, Lai Xá là quê nhà bác học Nguyễn Văn Huyên. Ông đậu Cử nhân văn chương (1929), Cử nhân luật (1931) và Tiến sĩ văn khoa (1934) tại Pháp. Năm 1935, ông về nước vừa giảng dạy vừa nghiên cứu tại Trường Bưởi. Tháng 6-1941, ông được mời làm việc tại Viện Viễn Đông Bác Cổ ở Hà Nội và thường trực Hội Nghiên cứu khoa học Đông Dương. Trong khoảng 10 năm, Nguyễn Văn Huyên đã cho in 46 công trình khoa học về văn hóa văn minh Việt Nam với gần 2.000 trang in bằng tiếng Pháp. Cách mạng Tháng Tám thành công, ông được Bác Hồ giao phó nhiều trọng trách: Tổng Giám đốc Đại học vụ kiêm Giám đốc Viễn Đông Bác Cổ. Từ tháng 11-1946 đến lúc qua đời tháng 10-1975, ông đảm nhiệm chức vụ Bộ trưởng Giáo dục.

Lai Xá còn là quê của một gia đình họ Nguyễn có ba anh em ruột đều là nhà khoa học hàng đầu thế giới: Nguyễn Quang Diệu, Nguyễn Quang Quyền và Nguyễn Quý Đạo. GS.TS Nguyễn Quang Quyền là Giám đốc Đài Thiên văn Muedon Paris, một trong những chuyên gia đầu ngành của thế giới về chiếu xạ Maser, ngành khoa học mũi nhọn của thế giới đương đại. Năm 1973, ông được nhận giải thưởng của Viện Hàn lâm Khoa học Pháp về việc tìm ra vụ nổ "Xích nuýt X3" trong chùm sao Thiên Nga cách trái đất 30.000 năm ánh sáng. Em ông là GS.BS Nguyễn Quang Quyền, Chủ tịch Hội Hình thái học Việt Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Y Thành phố Hồ Chí Minh. Nguyễn Quang Quyền là nhà khoa học nổi tiếng về nhiều mặt. Những công trình của ông về nhân chủng, nhân trắc học đã đưa ông vào hàng ngũ những nhà nhân chủng học thế giới và là giáo sư đầu ngành ở Việt Nam. Người em út là GS.TS Nguyễn Quý Đạo, một nhà vật lý nổi tiếng ở Pháp, hiện là giáo sư của Trường Đại học Central Paris, đồng thời là Giám đốc của Trung tâm Nghiên cứu quốc gia Pháp. Hơn 300 công trình của ông đã công bố trên các tạp chí khoa học quốc tế và đã được tặng giải nhất của "Hội những nhà khoa học Pháp". GS Nguyễn Quý Đạo đã cùng bạn bè, đồng nghiệp và các cơ quan của Pháp giúp đỡ thành lập Trung tâm Dịch vụ phân tích hóa học rất hiện đại đặt tại Thành phố Hồ Chí Minh với tổng chi phí tới gần một triệu rưỡi đô la.

Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, ngày nay Lai Xá là làng quê giàu và đẹp ở phía Tây Thủ đô. Lai Xá có cổng làng cổ kính ở phía Tây và phía Đông làng, có đình Nội thờ Phùng Hưng, có đình Quán thờ An Sinh Vương và chùa Bảo Tháp là một danh lam của xứ Đoài. Những nét xưa của Lai Xá còn giữ được lâu nay đã trở thành "trường quay" một số bộ phim truyện được người xem yêu thích.


Tác giả bài viết: DannQ
Nguồn tin: HNM


 
 
Phản hồi

Ý kiến phản hồi

Gửi ý kiến phản hồi

Họ và tên
Email
Nội dung
 

Copyrights 2008 .Tuan Lai Studio. All Rights Reserved.