Bài viết


 
Album ảnhLiên hoan ảnh nghệ thuật khu vực ĐBSCL lần thứ 28 năm 2013
  VN
  13      


     "Liên hoan ảnh nghệ thuật khu vực Hà Nội lần thứ 3 năm 2013"
     QĐND - Là phóng viên ảnh của Bảo tàng Quân đội (Bảo tàng Lịch sử Quân sự việt Nam),      tôi có nhiều dịp được chụp ảnh Đại tướng Võ Nguyên Giáp...

Đại Tướng VÕ NGUYEN GIÁP

Ngày nay, khi người dân Mỹ nghe thấy hai tiếng Việt Nam, họ sẽ nghĩ về một đất nước chứ không phải là một cuộc chiến tranh…Việt Nam đã nổi lên như một trong những câu chuyện thành công lớn lao ở Châu Á” – Phát biểu của Ngoại trưởng John Kerry tại tiệc trưa chào đón Chủ tịch nước Trương Tấn Sang ở trụ sở Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ ngày 24/7.
 
Cuộc Thi ảnh nghệ thuật Việt Nam-Vẻ Đẹp Bất Tận
- Những bức ảnh báo chí đoạt giải ảnh Pulitzer năm 2013 đưa đến thế giới một cái nhìn cận cảnh về sự khốc liệt, tàn bạo.

Đang truy cập: 23
Lượt truy cập: 6878426





                                           

Em vợ kể về mối tình đẹp của Đại tướng

Một lần, bà Hà đi cắt tóc, ông hỏi: 'Mấy giờ Hà về?', bà trả lời: 'Hà sẽ về muộn, anh ăn cơm trước đi'. Ông đặt tay lên tay bà và nói: 'Anh sẽ đợi'.






Nhân dịp kỷ niệm sinh nhật lần thứ 100 của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, phó giáo sư văn học Pháp, Đặng Thị Hạnh (em gái bà Đặng Bích Hà, vợ đại tướng Võ Nguyên Giáp) có giới thiệu một bài viết về mối tình của đại tướng và vợ. Dưới đây là nguyên văn bài viết:

"Chị tôi và tôi thân nhau từ khi còn rất bé. Đó là một điều tự nhiên bởi trong một gia đình đông con, hai chị em sát tuổi nhau thường thân nhau.

Anh Văn (tên gọi thân mật của Đại tướng Võ Nguyên Giáp) đã kể lại là sau khi được ra tù năm 1931, anh ra Vinh và có một thời gian học chữ Hán với ông ngoại tôi (ông Hồ Phi Thống, một nhà Hán học uyên thâm) ở làng Quỳnh. Anh đã nhìn thấy Hà (bà Đặng Bích Hà, vợ của đại tướng) và Hạnh chơi ở ngoài sân, cái sân đất bột vàng vàng mà mỗi khi trời mưa giông mùa hè lại có một mùi khét nắng cứ theo tôi suốt cả cuộc đời. Có thể nói những kỷ niệm chung giữa tôi và chị tôi đều gắn với những ngôi nhà và những khu vườn trong hành trình của một thời thơ ấu.

Bích Hà, tên của chị tôi có nghĩa là “ráng biếc”, (nằm trong một hệ khác hẳn với tên các đứa em sau, tên thuộc hệ hoa). Có lẽ vì chị tôi là đứa con duy nhất của ba mẹ tôi sinh ra ở chính quê nội và ba tôi (giáo sư Đặng Thai Mai, nhà lý luận văn học, nguyên bộ trưởng Giáo dục Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hoà) chắc đã nghĩ tới những ráng đẹp mà ba tôi thường ngắm vào các buổi ban mai trên bầu trời quê nhà.

Hoa bạch trà trước sân nhà riêng 30 Hoàng Diệu của Đại tướng, loài hoa ông ưa thích.

Hoa bạch trà trước sân nhà riêng 30 Hoàng Diệu của Đại tướng, loài hoa ông ưa thích.

Từ khi tôi lên 4 tuổi, gia đình tôi chuyển hẳn ra Hà Nội, thì ký ức chung với chị tôi bắt đầu xuất hiện, những thời điểm nhỏ li ti nhiều vô kể, đầu tiên là những ngày khai trường. Chị em tôi thường đi mua sách vở ở hiệu Taupin và cùng tìm thấy niềm vui dễ chịu của mùi thơm giấy mới. Ngay sau khi mua sách, chúng tôi thường nhân tiện chạy từ phố Tràng Tiền ra Bác Cổ nhặt những bông hoa gạo cánh dày màu đỏ sẫm, bỏ vào vạt áo rồi lên xe tay về nhà.

Cũng có nhiều ký ức chung “tội lỗi” hơn: những cuộc đi xe đạp giấu mẹ tôi ra phố Nhà Thờ để ăn thịt bò khô, điều bị mẹ tôi cấm đoán vì mẹ tôi nói đấy chỉ là da bò, thực ra chúng tôi chỉ thích ăn đu đủ nạo trộn với giấm hơi cay cay. Không hiểu sao phố nhà tôi có đủ các hàng quà: tào phớ, chí ma phù... nhưng không có thịt bò khô. Hai em gái tôi còn quá bé nên không đi xa được.

Có một lần không may chúng tôi bị một cô em tóm được và nó tuyên bố: “Ta ra mách mẹ”. Thế là hết chuyện. Nhưng tên gọi “te re mách” còn lại từ đấy. Mùa đông có những thú riêng. Khi ở phố Duvigneau (nay là đường Bùi Thị Xuân thuộc quận Hai Bà Trưng, Hà Nội) cũng chỉ hai chị em tôi là đủ lớn để được ngủ trên cái giường giáp phố. Nghe thấy tiếng rao “phá xa” (lạc rang) là chúng tôi chui ra khỏi chăn thò tay ra cửa sổ mua.

Thực ra thế giới bí mật chung mà chị em tôi chia sẻ với nhau nhiều nhất là những cuốn sách truyện tiếng Pháp bẻ nhỏ, bìa có nhũ, giấy dày và ram ráp, chứa đầy những tranh đẹp, những cô công chúa, những hoàng tử và nhiều khi chỉ là con một ông chủ cối xay hay một cô chăn cừu bé nhỏ.

Khi phong trào Bình dân đã kết thúc, gia đình chúng tôi từ trung tâm chuyển đến một ngôi nhà ven hồ Trúc Bạch, có một khu vườn nhỏ, trong đó hai chị em tôi trồng một loại hồng rất bé, sau này chỉ có cô em gái út của tôi là còn mang lại cho tôi một loại hồng như thế. Căn nhà chỉ có hai phòng. Ba mẹ tôi và ba em nhỏ ngủ ở phòng ngoài, phòng trong của chúng tôi rất hẹp và dài. Sau này tôi luôn luôn nằm mơ thấy một căn phòng nhỏ và dài, chắc là vì trong rất nhiều đêm ở đấy, tôi và chị tôi, khi nhà ngoài đã đóng cửa tắt đèn, chúng tôi lại bật đèn đêm lên để đọc hàng chục cuốn sách của Dumas.

Trong vở "Các cô thiếu nữ mơ mộng điều gì", hai cô tiểu thư Ninon và Ninette mặc váy dài trắng và hồng tựa trên ban công nhìn lên bầu trời xanh thẫm đầy sao, tại sao vòm sân khấu Nhà hát lớn lại có thể lấm tấm sao và đẹp đến thế? Tôi không bao giờ xác định được thời điểm của buổi diễn ấy cho đến cách đây dăm năm, một hôm chị tôi gọi điện nói rằng chị vừa soạn lại giấy tờ, (thỉnh thoảng chị tôi lại soạn lại giấy tờ tranh ảnh trong các vali cũ không biết bao nhiêu lần mà kể, tất cả những thứ đó đã đi theo chị tôi suốt cả cuộc kháng chiến chống Pháp). Chị tôi nói: “Hạnh ạ, cả một cuốn nhật ký chỉ còn lại một tờ, trên đó có ghi: Hôm nay đi xem kịch Musset, sắp mở màn thì có còi báo động, Hạnh rất nerveuse (bứt rứt) vì sợ không được xem kịch, sau đấy may quá lại báo yên”.

Vậy là buổi xem kịch rất hay đó diễn ra vào năm 1943 khi Mỹ bắt đầu ném bom Hà Nội và chúng tôi sắp phải đi tản cư. Trong suốt thời gian dài ở Hà Nội, thật lạ tôi chỉ còn giữ lại một hình ảnh của anh Văn ngồi bên lò sưởi ngôi nhà phố Henri d’Orléans (nay là phố Phùng Hưng), anh đang vừa đọc sách vừa xát bàn tay vào lòng bàn chân, đấy là một cách tập dưỡng sinh của anh.

ong-giap1.jpg

Hai vợ chồng tướng Giáp trong một lần đến lớp học tình thương dành cho trẻ lang thang, cơ nhỡ của nghệ sĩ nhân dân Tường Vy.

Đến Sầm Sơn, tôi đã phải đi học ở trường duy nhất sơ tán về đấy là trường Sarraut. Tôi và chị tôi thường đi dọc con đường tuyến hai của Sầm Sơn, suốt từ ngôi nhà ở chân núi gần đến Độc Cước cho đến ngôi trường ở cuối thị xã gần Rừng Thông. Suốt con đường rải cát, hai bên là các bụi găng xén rất đẹp, chị tôi không bao giờ ngừng nói cho tôi các thứ chuyện trên đời, còn tôi thì yên lặng nghe là đủ.

Ở Sầm Sơn, thú vui lớn nhất của tôi và chị tôi lại không phải là đi tắm biển vào những ngày nắng rực rỡ, biển trong suốt màu ngọc lục bảo, mà là đi chơi vào những ngày mưa. Vào một buổi chiều, cơn bão mới tan, mưa vẫn còn bay lất phất, tôi và chị tôi mặc áo mưa đầu trần đi chân đất trên cát ướt đầy rong rêu và những mảnh vụn đen, chị tôi nói đấy là những mảnh của các con tàu bị đắm. Sau đó nhìn ra đường chân trời, biển đỏ đục ngầu rất hung dữ, chị tôi nói: “Chị muốn là con trai, vì là con gái khó có sự nghiệp”. Tôi yên lặng, đối với tôi, sự nghiệp hay ý nghĩa cuộc đời chưa là gì hết.

Hai chị em tôi tham gia những hoạt động từ thiện do cô con gái đầu của ông Lê Thước tổ chức. Vào đầu năm 1945, thị xã Sầm Sơn vốn trước đây mang một bề ngoài sung túc, bỗng thấy đầy người chết đói. Rồi bỗng nhiên vào một ngày tháng 8 rất đẹp, cách mạng nổ ra ở cái thị xã yên tĩnh ấy. Nhưng chúng tôi cũng không kịp biết gì nhiều về Sầm Sơn sau đó, vì ba tôi có lệnh của Trung ương gọi ra và hai chị em tôi được ra Hà Nội trước với ba tôi. Sau này rất nhiều năm, khi Sầm Sơn chỉ còn là ký ức đẹp của thời thơ ấu, vào một thời kỳ rất khó khăn của đời chị, chị tôi không bao giờ phàn nàn mà chỉ có một lần nói với tôi: “Dù sao Sầm Sơn cũng vẫn là lost paradise” (thiên đường đã mất).

Rồi mẹ tôi và các em ra Hà Nội. Chúng tôi được ở một biệt thự rất đẹp: biệt thự Les Saules. Anh Văn đã trở về và Bác Hồ cùng các anh khác trong Trung ương thỉnh thoảng vẫn xuống họp, có khi ngồi ngay ngoài vườn, bên cạnh một bên là cái đình tạ mái bằng, có hoa tigôn phủ đầy trên nóc, và bên kia là một cái ao, ven ao là những cây lệ liễu.

Tôi và chị tôi khám phá ra nhà kho của chủ nhân cũ: bác sĩ De Massias, bố của Nicole, bạn của chị tôi ở Sầm Sơn. Tôi lại tiếp tục có nhiều sách để đọc và khi ba tôi làm Bộ trưởng bộ Giáo dục thì hai chị em tôi thường đi xe tay lên ngôi nhà ở phố Hàng Bài để dự các cuộc họp cho tiện. Lúc đi và lúc về đều đi qua phố Khâm Thiên, một đường phố bình thường mà sao Văn Cao có thể biến thành hư ảo một cách khủng khiếp đến thế trong bài thơ "Chiếc xe xác qua phường Dạ Lạc". Nhưng đấy là để nói về một thời đen tối đã qua. Còn bây giờ đối với một người ngưỡng mộ lý tưởng như tôi, cuộc sống bên ngoài rạng rỡ chưa từng thấy.

Cũng rất êm ả là tình yêu giữa anh Văn và chị tôi. Từ êm ả là một cái gì sáo mòn nhưng tôi thấy đúng như vậy. Bởi vì tình yêu lúc ban đầu thường rất sôi nổi, nhưng chị tôi vẫn thế, vẫn có thì giờ chia sẻ mọi điều với tôi. Chị tôi vẫn dành thời gian cho mọi người và cho mọi hoạt động xã hội. Vả chăng anh Văn cũng rất bận và cũng ít khi có thể về nhà. Còn tôi, tôi cũng rất bận và mối quan tâm lớn nhất của tôi là tham gia các hoạt động của Đội Thiếu nữ Tiền Phong.

Nhưng những ngày rất đẹp rồi cũng qua. Những ngày cuối cùng trước kháng chiến, tôi chỉ quan tâm đến việc liệu có được ở lại Hà Nội cùng với các bạn trong Đội Thiếu nữ hay không, tới mức tôi không hề biết rằng đám cưới của chị tôi đã được quyết định, vì anh Văn sẽ lên Việt Bắc, còn gia đình chúng tôi sẽ về khu bốn.

Hôn lễ đã được tổ chức rất đơn giản ở ngay phòng ngoài của ngôi nhà phố Hàng Bài, chỉ có ông Trần Duy Hưng (thị trưởng Hà Nội đầu tiên của Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hoà và là chủ tịch lâu nhất của UBND TP Hà Nội) và bà Thục Viên (đại biểu quốc hội đầu tiên của Việt Nam) tham dự. Thật kỳ lạ, tôi đã không nhớ tôi đã chia tay với chị tôi như thế nào, mà chỉ còn nhớ lại ngày cuối cùng tôi ở lại một mình trên gác của ngôi nhà Hàng Bài, lần đầu tiên trong đời, tôi cảm thấy có một biến cố lớn sắp xảy ra mà tôi không thể làm gì trước biến cố ấy. Tôi sẽ phải ra đi trong khi các bạn tôi ở lại Hà Nội.

Sáng hôm sau, tôi cùng ba mẹ tôi và các em rời Hà Nội, tôi chỉ còn rất ít thì giờ để cảm thấy một chút bâng khuâng. Tôi rời Hà Nội mà không có chị tôi bên cạnh, rời bỏ thành phố và cả thời thơ ấu của tôi nữa. Tôi đã 16 tuổi.

Thực ra tôi chỉ xa chị tôi khoảng bốn năm. Đầu năm 1951, cả gia đình tôi đi bộ ra Việt Bắc, chúng tôi đến Quẵng, đầu tiên ở ngay gần nhà chị tôi, sau chuyển đi cách một đoạn đường. Tôi đã học xong dự bị đại học ở Thanh Hoá và lần đầu tiên xa nhà, tôi đến dạy ở trường Tân Trào gần thị xã Tuyên Quang.

Sau ít tháng, ba mẹ tôi lại chuyển trở về khu bốn, lần này là về quê nội. Chị tôi đã thống nhất với ba mẹ tôi là sẽ giữ tôi lại ở Việt Bắc. Tôi đã 21 tuổi, cũng đã đến lúc không thể bám theo mẹ tôi mãi. Tôi phải theo nghề nghiệp và cũng như mọi người sẽ phải thành lập gia đình. Tôi di chuyển theo các ngôi trường có thể gần nhất với nơi ở của chị tôi.

Đại tướng và phu nhân tranh luận bức ảnh nào đẹp.

Đại tướng và phu nhân tranh luận bức ảnh nào đẹp.

Mỗi lần có thể, chị tôi đều cho người đến đón tôi về nhà. Chị tôi ở những lán cao và thoáng. Lúc ấy chị tôi đã có hai cháu, cháu thứ hai mới được mấy tháng, tôi thường nằm cạnh nó trông cho nó ngủ và đôi khi nếu có chiến lợi phẩm, tôi lại gặm chocolate, một thứ thật hiếm hoi thời ấy.

Chị tôi rất bận vì vừa phải làm việc ở văn phòng với phải chăm sóc gia đình. Tôi thật khó hình dung cô con gái xưa kia ở Hà Nội là chị tôi lúc bấy giờ đã thành người phụ nữ bận rộn và chịu khó. Chị tôi vẫn chăm sóc tôi và có thể nói chị đã có ý kiến quyết định trong vấn đề hôn nhân của tôi. Anh Văn rất bận nhưng có lúc, anh vẫn đưa cho tôi đọc quyển "Trường kỳ kháng chiến" của anh Trường Chinh và còn giảng giải cho tôi nữa. Đầu óc lông bông của tôi cách xa những điều ấy hàng trăm dặm.

Chỉ có một đêm thức giấc, lúc chừng 3h sáng, tôi thấy lán bên cạnh vẫn đang sáng đèn, tôi thấy anh Văn ngồi thức trên bàn làm việc, đôi mắt nâu rất trong của anh vẫn sáng rực. Chắc anh đang đọc một mệnh lệnh rất quan trọng, còn anh thư ký trẻ mắt nhắm nghiền, tay vẫn đánh lia lịa trên máy chữ. Tôi không hề biết là những trận đánh lớn sắp bắt đầu.

Đến nay đã rất nhiều năm trôi qua. Cuộc đời của mỗi chị em chúng tôi đã trải qua những thăng trầm, những vui buồn như nó vẫn thường có trong cuộc đời mỗi người. Cách đây không lâu, tôi đến chơi với chị tôi. Chị bây giờ ít nói hơn trước nhiều. Chị đang soạn lại những sách báo cũ (như xưa kia chị soạn lại thư và ảnh).

Chị dừng lại và nói với tôi: “Chị thương Hồng Anh lắm” (con gái duy nhất của đại tướng Võ Nguyên Giáp và người vợ đầu tiên, nhà cách mạng Nguyễn Thị Quang Thái). Tôi hiểu điều đó, nhưng tôi vẫn nói: “Dù sao Hồng Anh cũng đã ngoài 70”. Chị nói: “Nhưng ba nó vẫn còn sống mà nó đã mất, đó là một điều đau lòng”.

Trước khi về tôi hỏi: “Cuối cùng thì ý nghĩa cuộc đời là thế nào hả chị?”. Chị tôi đáp: “Ý nghĩa cuộc đời của chị là đã có anh Văn”. Trên đường về, tôi nhớ lại ước nguyện của chị tôi vào một buổi chiều sau cơn bão ở Sầm Sơn, đã từ lâu lắm. Tôi nghĩ chị tôi vẫn đã đạt tới ước nguyện đó, bởi sự nghiệp không chỉ là phần rực rỡ đầy hào quang, mà có thể chỉ là rất khiêm nhường âm thầm, miễn là có ích; đó vẫn là sự nghiệp cao quý. Tôi nhớ có lần chị tôi đã nói với anh Văn rằng: “Chúng ta vẫn có thể về dạy Sử và tiếng Pháp mà”.

Tôi gặp anh Văn ít lâu trước khi anh vào bệnh viện. Anh ngồi trong phòng, anh vừa tập thiền xong, mặt anh thanh thản một cách lạ thường, đôi mắt nâu và to vẫn trong suốt. Tôi nhìn thấy trong đôi mắt ấy tất cả những gì mà anh đã trải qua trong cuộc đời: những trận đánh, những quyết định khó khăn, nỗi thương xót đồng đội...; còn vinh quang, tôi có cảm giác là anh đã đặt nó ở đâu đấy trong phòng, tôi không biết nữa. Một tâm hồn đủ rộng để dành tất cả cho dân cho nước; cho đến gần đây, anh cũng đã làm mọi điều anh có th); nhưng trong tình cảm lại không bỏ sót một ai, anh không bao giờ quên một đứa cháu nhỏ ở xa trong một ngôi làng hẻo lánh.

Còn đối với chị tôi, đó là mối tình đẹp nhất mà tôi được biết. Hôm vừa rồi, đứa cháu gái của tôi nói với tôi: cách đây dăm bảy năm, có một lần mẹ nó đến dẫn bà Hà đi cắt tóc. Lúc bà ra đi, ông hỏi: “Mấy giờ Hà về?” Bà Hà trả lời: “Hà sẽ về muộn, anh ăn cơm trước đi”. Ông đặt tay lên tay bà và nói rằng: “Anh sẽ đợi”. Một mối tình qua bao năm tháng vẫn nguyên vẹn như thời ở Liễu trang.

Tháng 12/2006, chị em chúng tôi mang hoa đến chúc mừng ngày hôn lễ kim cương của anh chị. Anh Văn nói: “Đối với anh, ngày nào cũng là ngày hôn lễ kim cương”.

Theo Sài Gòn Tiếp Thị


Đại tướng qua lời kể của con gái

'Năm 1946 - khi được gặp lại ba lần đầu, tôi đã nhất định không nói một lời nào, kể cả khi ông bế tôi ra chỗ vắng, chỉ với một câu hỏi: Có nhớ, có thương ba không…'.


GS.TS Võ Hồng Anh là con gái duy nhất của liệt sĩ Nguyễn Thị Quang Thái (em gái liệt sĩ Nguyễn Thị Minh Khai) và Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Bà là người phụ nữ đầu tiên của ngành vật lý Việt Nam được tặng giải thưởng Kovalevskaia vào năm 1988.

Bà kể lại: "Từ khi biết đọc, biết viết, tôi thuộc từng đoạn dài trong những lá thư ba tôi gửi về, những lá thư bao giờ ngoài phong bì cũng có câu đề: “Hồng Anh, con gái Anh Văn…”, và tôi thích nhất bức ảnh ba tôi mặc quần áo bộ đội, đội cái mũ Vệ Quốc đoàn có gắn sao phía trước mà người gửi về cho tôi…

.... Khi ba tôi chia tay hai mẹ con để sang Trung Quốc thì tôi còn quá bé, chưa biết gì. Người đầu tiên gợi lại hình ảnh người cha trong tôi là bà nội. Điều bà nói nhiều nhất về ba với tôi là: Từ lúc ba tôi còn bé cho đến lúc đi hoạt đông Cách mạng, bà luôn tin những điều ba tôi làm… Vì thế trong suốt thời gian xa cách, tôi đã luôn nghĩ về ba với niềm tự hào thơ trẻ và tình cảm tin yêu gần gũi. Thế nhưng, năm 1946 - khi tôi được gặp lại ba lần đầu trong dịp ba ghé thăm ông bà nội và tôi ở Đồng Hới (thị xã Quảng Bình) - trên đường đi kinh lý Nam Bộ - thì tôi lại ngậm thinh, nhất định không nói một lời nào, kể cả khi ông bế tôi ra chỗ vắng, chỉ với một câu hỏi: “Có nhớ, có thương ba không?”. Có lẽ, đó là tiền lệ cho kiểu “hiểu không lời” giữa hai cha con cho mãi về sau này…".

Bà đã qua đời vào 16h ngày 18/7/2009. Tang lễ được cử hành ngày 21/7/2009 tại Nhà tang lễ Bộ Quốc phòng. Mộ phần được đặt tại nghĩa trang Thanh Tước (Hà Nội). Dưới đây là cuộc trò chuyện giữa GS.TS Võ Hồng Anh với nhà báo Lương Bích Ngọc được thực hiện vào năm 2003.

dai-tuong-va-con-gai-1196-1380905985.jpg
Đại tướng và con gái, bà Hồng Anh. Ảnh: Trọng Thanh.

- Và sau này, mỗi khi kể lại chuyện “ngày xưa” giữa hai cha con, ông cụ thường nhắc lại chuyện gì nhiều nhất?

- Có nhiều chuyện, trong đó có những chuyện liên quan đến việc “Hồng Anh không nói…”. Khi kể đến chuyện năm 1951, sau chiến thắng của ta ở Non Nước (Ninh Bình), ông đạp xe thẳng từ đấy về Thanh Chương (Nghệ An) thăm hai bà cháu, ba tôi lại nhớ lại: “Lúc đó, ba có hỏi gì Hồng Anh cũng lặng thinh”. (Có lẽ ông ghi nhớ cái tính khí “đặc biệt” của con gái từ ngày ấy).

Cũng trong lần về thăm ngắn ngủi đó, ba đã tranh thủ đèo tôi bằng xe đạp từ Thanh Chương lên Chợ Rạng, Đô Lương thăm cậu ruột của tôi. Trên đường, (tôi nhớ lúc đó trời đã tối) ông lại hỏi: “Con có nhớ ba không?” Tôi cũng không nói. Im lặng hồi lâu, ba lại nói: “Chị Hà cũng thương con lắm” (Khi mới về làm vợ ba tôi, cô Hà thường xưng với tôi bằng “chị” và tôi cũng gọi như vậy). Sau này, trong một lần đến thăm bác Trường Chinh, bác gái đã khuyên tôi: “Cháu nên gọi cô Hà là “cô”. Như thế hay hơn”).

- Chị từng nói rằng, dù không nhớ mặt mẹ nhưng hình ảnh mẹ trong chị ở trong luôn rõ nét, sinh động và xác thực nhờ thông tin từ những người thân trong gia đình và các cô bác cùng hoạt động, bị tù cùng mẹ. Vậy ba chị đã kể cho chị nghe về người mẹ quá cố của chị như thế nào?

- Vẫn kiểu kể không nhiều lời… Trước khi tôi sang Quế Lâm (Trung Quốc) học, ba đã kể cho tôi nghe về mẹ, về lòng vị tha, đức hi sinh, về tính cách vừa dịu dàng, vừa kiên nghị của mẹ. Rồi ba tặng tôi một cuốn sổ trong đó ghi những lời dặn dò tôi noi gương mẹ, lớn lên trả thù cho mẹ. Cuốn sổ ấy, tôi giữ cho đến tận bây giờ. Mỗi khi tôi về nghỉ hè, ông thường lục lại những thư từ của mẹ cho tôi xem. Nhiều nhất là những bức thư ba mẹ tôi gửi cho nhau (cả từ trước khi cưới nhau) và những bức thư mẹ tôi gửi cho ông bà nội, cho chú Nho (em ruột ba tôi), cho bà ngoại và các cậu dì của tôi và cho tôi từ nhà tù Hỏa lò.

Thư viết cho người lớn chữ lít nhít (vì bọn chúng chỉ phát cho mảnh giấy rất bé), viết cho tôi chữ to hơn. Trong thư, mẹ tôi dặn bà và chú: “Làm sao cho Hồng Anh sau này lớn lên không biết khổ mà chỉ thương người khổ”. Ban đầu, tôi giữ lại tất cả những bức thư đó. Sau rồi, ba tôi bảo: “Để ba giữ, kẻo Hồng Anh giữ rồi đọc nhiều lại buồn”. Tôi không còn nhớ mặt mẹ nhưng qua những tấm ảnh, những bức thư, qua lời kể của ba tôi và những anh em, đồng chí của mẹ, qua những câu chuyện của họ hàng, láng giềng ở quê, và bao trùm lên tất cả là một sợi dây thiêng liêng vô hình nào đó, hình ảnh của mẹ đã hiện lên trong tôi rõ nét và xác thực. Và tôi đã cảm nhận được tình cảm thiêng liêng giữa ba và mẹ...

dai-tuong-va-ba-quang-thai-9487-13809059

Đại tướng Võ Nguyên Giáp và người vợ đầu, chiến sĩ cộng sản Nguyễn Thị Quang Thái.

- Chị có được ba kể về lần gặp gỡ đầu tiên với mẹ chị, kỷ niệm đã làm nên mối tình đầu thiêng liêng của ông?

- Đó là vào năm 1929, ba tôi ra Vinh và Hà Nội để bàn với các đồng chí trong chi bộ ở đó tổ chức cho đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai đi thoát ly. Trong dịp này, ba tôi đã được nghe đến cái tên Nguyễn Thị Quang Thái, cô em gái còn rất trẻ nhưng hoạt động hăng hái của chị Minh Khai. Nghe mà chưa gặp mặt.

Thế rồi, trong chuyến trở vào Huế, ba tôi đã gặp mẹ tôi trên tàu hỏa. Mẹ tôi lúc ấy mặc áo dài, tóc để xõa, da trắng hồng, gương mặt rất sáng, đặc biệt là đôi mắt. Ấn tượng để lại trong cha tôi khá đậm nét. Còn cha tôi lúc ấy đóng vai một nhà báo khá ăn diện. Về sau mẹ tôi mới nói lại cho ba ấn tượng đầu tiên của mình: một chàng thư sinh với vẻ “công tử bột”, chỉ khi nghe tự giới thiệu là nhà báo thì mẹ mới dịu lòng và bắt chuyện.

Hai người kết hôn khi mẹ tôi 20 tuổi, nhưng mãi đến gần chục năm sau mẹ mới sinh tôi vì ba mẹ “giữ” để được thoát ly hoạt động cùng nhau. Và mẹ đã bị bắt khi ba tôi đang hoạt động ở Trung Quốc và tôi còn rất bé. Thời gian họ ở bên nhau không dài lắm nhưng bằng tất cả sự trải nghiệm và sự nhạy cảm của mình, tôi hiểu mối liên hệ giữa ba mẹ là thiêng liêng và bền chặt.

- Và mãi về sau này, mẹ chị hẳn vẫn có một vị trí đặc biệt trong trái tim của tướng Giáp?

- Đó là một vị trí thiêng liêng và độc nhất vô nhị. Còn về ý bạn muốn hỏi mà tôi đã hiểu thì thế này: trong toán học có những đại lượng gọi là không tương thích (nghĩa là không so sánh được), những người làm toán không bao giờ đem so sánh những đại lượng đó. Trong cuộc sống cũng như vậy. Điều đáng nói là, vong linh của mẹ được yên lòng về cuộc sống của ba khi vắng bóng bà. Tôi nghĩ là như vậy.

- Và tình cảm của ba chị đối với chị cũng rất đặc biệt?

- Vâng, có lẽ thế. Mỗi người chúng ta đều cảm nhận nét riêng trong tình cảm cha mẹ dành cho mình theo góc độ khác nhau. Riêng tôi, tôi cảm nhận sự đặc biệt đó chủ yếu vẫn qua “một cái kênh không lời” và phần nào qua cư xử hàng ngày của ba tôi, mà rõ nhất là sự đòi hỏi khắt khe.

- Nghe nói, ông yêu thương chị một cách đặc biệt cơ mà?

- Yêu thương không có nghĩa là cưng chiều. Tôi nhớ, hồi ở Việt Bắc, thỉnh thoảng, ba tôi lại bảo bà nội: “Buổi chiều, bà cho Hồng Anh tham gia với các chú bộ đội”. Tôi lấy đôi ủng của ba để đi ra ruộng rau (như mọi đứa trẻ, tôi thích thú vì đó là thứ của ba và tôi lại rất sợ bị vắt bám), đôi ủng cao lút cả hai chân, tôi đi vẹo vọ, nhìn rất ngộ. Tôi mới học lớp ba, lớp bốn gì đó, ba đã bắt đọc cuốn: “Trường kỳ kháng chiến nhất định thắng lợi” của bác Trường Chinh.

- Khi chị lấy chồng, tướng Giáp có “ý kiến” gì về sự lựa chọn của chị?

- Mới đầu, khi chúng tôi từ Liên Xô về nghỉ hè để “báo cáo”, ông cụ đã không đồng ý. Lý do không phải vì chê “người ấy” mà chỉ vì ông muốn tôi làm dâu một gia đình tham gia Cách mạng ngay từ đầu. Cũng có thể đó là quan niệm của thế hệ. Về sau, ông đã tôn trọng quyết định của tôi.

- Sinh ra trong một gia đình đặc biệt như vậy, chị có thấy khó khăn giữa đời thường. Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, cảm giác của chị thế nào khi nhiều người nhìn chị dưới góc độ chị là “con gái tướng Giáp”?

- Trong tôi niềm tự hào về cha không tách rời niềm tự hào về Tổ Quốc, và càng không bao giờ tách khỏi ý thức trách nhiệm. Tôi mong muốn sống xứng đáng với bố mẹ nhưng bằng sức lực tình cảm, trí tuệ của riêng mình. Người ta có quyền tự hào và kiêu hãnh về cha mẹ. Nếu vị trí của cha mẹ đem lại niềm cảm thông quý mến của những người xung quanh (kể cả cách nhìn nhận khắt khe và sự đòi hỏi cao do lòng quý mến) thì đó là cái “lộc” mà ta được hưởng. Nhưng người ta không có quyền núp dưới cái bóng của cha mẹ để đạt được những điều ngoài năng lực của mình...

- Bây giờ ông cụ còn đánh đàn piano không?

- Ba tôi đánh đàn là để giải tỏa tinh thần, thư giãn sau những giờ làm việc liên tục, nhưng khi chuyển xuống ở tầng dưới, ông ít đánh đàn vì cây đàn vẫn để ở tầng 2. Mấy năm gần đây, ba tôi tập thiền và đi bộ nhiều hơn. Chúng tôi đang thu xếp chuyển cây đàn xuống tầng 1 để khi rỗi, ông có thể tiếp tục đánh đàn piano.

cs2806131-5302-1380906878.jpg
Đại tướng chơi đàn tại nhà.


- Ông thường xử lý thế nào trước những bức thư liên quan đến thế sự?

- Mọi việc liên quan (như có sự liên hệ đề nghị trả lời phỏng vấn, mời đi hội nghị, hội thảo, lời đề nghị được đến thăm Đại tướng…), ông đều giao cho Văn phòng xử lý theo đúng nguyên tắc hành chính. Đối với các vấn đề rất đa dạng của người dân, của cán bộ được trình bày trong nhiều bức thư gửi đến, ông xem xét và trả lời với sự tôn trọng, và giúp giải quyết trong phạm vi nguyên tắc cho phép.

Cả cuộc đời, ba tôi là người của công việc, của sự nghiệp chung. Đến nay, ở tuổi 93, mặc dù tất cả con cháu trong gia đình luôn nhắc ông phải đặc biệt ưu tiên số 1 cho sức khỏe, ba vẫn không ngớt dõi theo thế sự của thế giới và đất nước, và có những ý kiến đóng góp theo đúng nguyên tắc của Đảng và Nhà nước. Tôi nghĩ, đối với ông, tình cảm của nhân dân, của bạn bè, đồng chí, của người thân trong gia đình là phần thưởng quý giá nhất, là phương thuốc hữu hiệu cho sức khỏe và tuổi thọ.

Theo Khám Phá


Người Quảng Bình khóc Đại tướng

Nhận điện thoại từ ông Võ Điện Biên (con trai Đại tướng Võ Nguyên Giáp), bà Võ Thị Lài như rụng rời chân tay.


Sáng sớm nay, căn nhà lưu niệm của Đại tướng Võ Nguyên Giáp ở thôn An Xá, xã Lộc Thủy (Lệ Thủy, Quảng Bình) chật kín người, khói hương nghi ngút.

Ông Võ Đại Hàm (69 tuổi, người trông coi nhà lưu niệm) đang cấp tập lo hậu sự. Ông cho biết đã sững sờ khi nhận hung tin từ Hà Nội lúc 18h30 chiều qua. "Lúc đó tôi muốn khóc nhưng không thể khóc được, người đờ đẫn. Suốt đêm tôi không ngủ được, chỉ mong trời sớm sáng", người cháu họ của Đại tướng nói.

Nhận điện thoại từ ông Võ Điện Biên (con trai Đại tướng Võ Nguyên Giáp) báo tin Đại tướng từ trần, bà Võ Thị Lài như rụng rời chân tay. Người cháu ruột ở tuổi 76 vội vàng chạy sang khu nhà lưu niệm cách đó chừng 300 mét.

Bà Võ Thị Lài ôm tượng chân dung đại tướng Võ Nguyên Giáp khóc ngất khi nghe tin vị tướng tài ba đã qua đời. Ảnh: Nguyễn Đông

Bà Võ Thị Lài ôm tượng chân dung Đại tướng và khóc nức nở khi nghe tin ông qua đời. Ảnh: Nguyễn Đông.

Ôm bức tượng chân dung đại tướng, bà Lài khóc ngất: "Bác ơi, thần tốc, thần tốc hơn nữa; táo bạo, táo bạo hơn nữa, quyết chiến và toàn thắng. Mệnh lệnh bác dạy chúng cháu sẽ không bao giờ quên. Chỉ tiếc rằng người dân Quảng Bình, người dân Việt Nam sẽ không bao giờ được gặp bác nữa".

Vừa thắp hương cho người bác ruột, bà Lài vừa khóc nức nở, tay bám chặt bức tượng vị tướng già hiền từ.

Đứng lặng người nhìn bức ảnh Đại tướng được treo ở vị trí trang trọng, ông Nguyễn Thanh Hoanh (68 tuổi) bật khóc khiến nhiều người chứng kiến cũng khóc theo. "Đọc tin Đại tướng qua đời trên báo VnExpress, tôi như ngã quỵ nhưng vẫn quyết định chạy xe máy hơn 40 km trong đêm từ Đồng Hới về nhà lưu niệm của Đại tướng xem thực hư thế nào", ông Hoanh nói, gỡ cặp kính lão lau nước mắt.

Hình ảnh ngôi nhà bình dị thời thơ ấu của Tướng Giáp

Về đến nhà lưu niệm của Đại tướng giữa đêm tối, ông Hoanh thấy điện vẫn sáng nên mới tin tướng Giáp đã qua đời. Bước vào, thấy những ánh mắt buồn nhìn nhau, ông Hoanh lặng lẽ thắp nén hương, rồi hai dòng nước mắt cứ thế lăn dài trên đôi gò má mỗi khi có ai đó gợi chuyện về Đại tướng.

Nguyên là trợ lý tham mưu công binh, binh trạm 14 (Đoàn 559, Bộ đội Trường Sơn) và nhiều lần được gặp Đại tướng trong những trận đánh ở đường Trường Sơn, ông Hoanh bảo chính tài quân sự, phong thái giản dị, gần gũi của Đại tướng đã làm những người dù chỉ gặp ông một lần cũng sẽ nhớ mãi.

"Năm ngoái tôi ra Hà Nội thăm Đại tướng, người vẫn còn khỏe, nhớ tên đầy đủ của tôi, rồi nhớ cả tiểu đội của tôi có bao nhiêu người", ông Hoanh nhớ lại.

Ông Hoanh bật khóc khi kể chuyện về tướng Giáp. Ảnh: Nguyễn Đông

Ông Hoanh bật khóc khi kể chuyện về tướng Giáp. Ảnh: Nguyễn Đông.

"Từ sáng đến giờ, bà con làng An Xá kéo đến thắp hương chia buồn. Trăm người như một, ai cũng ngậm ngùi, bật khóc", bà Võ Thị Trang (69 tuổi) nói, giọng lạc đi, nước mắt chực trào. Bà bảo 5h sáng nay người cháu làm trên huyện về báo tin tướng Giáp mất, chân tay bà rụng rời, dù mấy ngày nay trong người cứ cồn cào, linh tính có chuyện chẳng lành.

Bà kể, cách đây hai tháng, cháu của bà làm việc ở huyện nên may mắn được ra Hà Nội thăm hỏi sức khỏe Đại tướng ở Bệnh viện 108. "Nó kể bác còn khỏe và minh mẫn lắm, nghe ai nói thuận đôi mắt còn nhấp nháy, còn ai nói trái là bác xua tay ngay. Cứ nghĩ bác sẽ sống qua mốc 105 tuổi, ai ngờ vừa mới sinh nhật 103 tuổi đã nhận tin bác ra đi mãi mãi…”, bà Trang ngậm ngùi nói.

Còn ông Lê Thành Thật (70 tuổi) dù bệnh nặng, tay run nhưng vẫn cố sang thắp nén nhang trước ban thờ Đại tướng. Ông kể, ở gần nhau nhưng mãi khi lên 12 tuổi và làm Đội trưởng Đội Thiếu niên - Tiền phong, ông mới có dịp được gặp trong lần Đại tướng về thăm quê cùng vợ.

"Tôi sẽ nhớ mãi kỷ niệm được chạm tay với bác, được bác về thăm nhà cùng lời bác dặn dò gắng tu chí làm ăn, sống vui vẻ thoải mái với xóm giềng", ông Thật kể rồi ngồi thần người, chậm giọng ngâm bài thơ được ông sáng tác trong một lần tướng Giáp về thăm quê: "Mỗi lần bác Giáp về quê / Thương dân bác dạy mở nghề làm ăn / Làm kiệu hoa, trồng cói khó khăn / Nhưng cho giá trị gấp trăm ngàn lần".

Theo VnExpress


Ngôi nhà bình dị thời thơ ấu của Tướng Giáp

Ngôi nhà nơi đại tướng Võ Nguyên Giáp sinh ra và lớn lên, qua bao nhiêu năm vẫn được gìn giữ, bảo tồn gần như nguyên vẹn.


Tuổi thơ của Đại tướng Võ Nguyên Giáp gắn liền với dòng sông Kiến Giang quanh năm hiền hòa, thơ mộng.

Tuổi thơ của Đại tướng Võ Nguyên Giáp gắn liền với dòng sông Kiến Giang quanh năm hiền hòa, thơ mộng.

Cổng vào ngôi nhà của Đại tướng luôn mang đến cho khách tham quan cảm giác nhẹ nhàng, mộc mạc và gần gũi.

Nằm ở làng An Xá (xã Lộc Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình), ngôi nhà nơi vị tướng lỗi lạc Võ Nguyên Giáp sinh ra và lớn lên, qua bao nhiêu năm vẫn được gìn giữ, bảo tồn gần như nguyên vẹn.​Cổng vào ngôi nhà của Đại tướng luôn mang đến cho khách tham quan cảm giác nhẹ nhàng, mộc mạc và gần gũi.

Cổng vào nhìn từ phía trong.

Cổng vào nhìn từ phía trong.

Ngôi nhà cấp 4 với 3 gian truyền thống, nằm giữa tán cây xanh mát.Năm 1947, giặc Pháp đốt cháy trụi ngôi nhà cũ của gia đình Đại tướng. Năm 1977, ngôi nhà được gia đình Đại tướng và chính quyền địa phương phục dựng nguyên trạng trên nền đất cũ.

Ngôi nhà cấp 4 với 3 gian truyền thống, nằm giữa tán cây xanh mát. Năm 1947, giặc Pháp đốt cháy trụi ngôi nhà cũ của gia đình Đại tướng. Năm 1977, ngôi nhà được gia đình Đại tướng và chính quyền địa phương phục dựng nguyên trạng trên nền đất cũ.

Lúc ngôi nhà được phục dựng, địa phương muốn dùng gỗ lim, nhưng Đại tướng nhất định nói

Lúc ngôi nhà được phục dựng, địa phương muốn dùng gỗ lim, nhưng Đại tướng nhất định nói "không", mà chỉ đồng ý làm bằng gỗ vườn ở địa phương.

Trong ngôi nhà này, hầu như những hình ảnh, những cuốn sách đáng nhớ nhất về cuộc đời Đại tướng vẫn được lưu giữ cẩn thận.

Trong ngôi nhà này, hầu như những hình ảnh, những cuốn sách đáng nhớ nhất về cuộc đời Đại tướng vẫn được lưu giữ cẩn thận.

Bức ảnh Đại tướng Võ Nguyên Giáp và Chủ tịch Hồ Chí Minh ra thao trường tổ chức diễn tập mẫu chiến thuật ở Sơn Tây năm 1957.

Bức ảnh Đại tướng Võ Nguyên Giáp và Chủ tịch Hồ Chí Minh ra thao trường tổ chức diễn tập mẫu chiến thuật ở Sơn Tây năm 1957.

Ông Võ Đại Hàm, người hơn 30 năm qua trực tiếp trông coi, gìn giữ và đón tiếp những đoàn khách trong nước, quốc tế đến thăm ngôi nhà của Đại tướng.

Ông Võ Đại Hàm, người hơn 30 năm qua trực tiếp trông coi, gìn giữ và đón tiếp những đoàn khách trong nước, quốc tế đến thăm ngôi nhà của Đại tướng.

Ông Hàm kể, đây là nơi 102 năm trước, Đại tướng lọt lòng mẹ.Năm ấy là năm Tân Hợi, vào mùa nước lũ, cậu bé Võ Nguyên Giáp đã cất tiếng khóc chào đời trong một cái chòi cao cất tạm dưới gốc cây mít cổ thụ ở chính địa điểm này.

Ông Hàm kể, đây là nơi 102 năm trước, Đại tướng lọt lòng mẹ. Năm ấy là năm Tân Hợi, vào mùa nước lũ, cậu bé Võ Nguyên Giáp đã cất tiếng khóc chào đời trong một cái chòi cao cất tạm dưới gốc cây mít cổ thụ ở chính địa điểm này.

Dòng Kiến Giang vẫn êm đềm trôi, như những dòng khách đến tham quan ngôi nhà của Đại tướng quanh năm không ngừng nghỉ. Như chúng tôi, họ đến với một tấm lòng thành kính và ngưỡng mộ với vị tướng tài ba, lỗi lạc của dân tộc Việt Nam.

Dòng Kiến Giang vẫn êm đềm trôi, như những dòng khách đến tham quan ngôi nhà của Đại tướng quanh năm không ngừng nghỉ.


Theo An Ninh Thủ Đô

 
 
Phản hồi

Ý kiến phản hồi

Gửi ý kiến phản hồi

Họ và tên
Email
Nội dung
 
 

CÁC TIN KHÁC

•  


Copyrights 2008 .Tuan Lai Studio. All Rights Reserved.